Başqasının oduna (hekayə)

 Cabbar kişi iki gün idi bilmirdi başına haranın külünü töksün, bilmirdi dərdini daha kimlərə danışsın ki bir az ürəyinin yükü yüngülləşsin.

   Heç bir həftə deyildi ki evin təmiri bitmişdi. Pəncərələri ağappaq tüllərlə bəzənmiş, içi təptəzə mebellərlə döşənmişdi. Həyət-bacanı cənnət kimi etdirmişdi... Haralardan gül-çiçək, ağac gətirdib əkdirmişdi. Hovuz tikdirmişdi, hətta kiçik fəvvarə belə qoydurmuşdu hovuzun ortasına...

   Bəs necə? Gözünün ağı-qarası bircə oğluna toy hədiyyəsi idi bu ev. Gərək hamı biləydi, görəydi ki, Cabbar necə cah-cəlalla gətirir gəlinini. Darvazadan içəri girən kimi açarı verəcəkdi gəlinin əlinə, alnından öpüb xeyir-dua edəcəkdi. Amma deyir, sən saydığını say, gör fələk nə sayır... Toya ikicə gün qalmış bir gecə yarısı ev qəfil öz-özünə od tutub yanmışdı. Nə yanğınsöndürənlər, nə də camaat çata bilmişdi haya... Eləcə başdan ayağa yanıb kül olmuşdu o boyda iki mərtəbəli, yaraşıqlı ev...

   Odur ki, yer-göy Cabbar kişini tutmurdu. Bütün gün yanmış evin xarabalığının yanında o yan-bu yana gedib dodaqaltı "Nə təhər olar?" "Necə oldu?" deyə mızıldana-mızıldana var-gəl edirdi. Arvad- uşaq kişinin başına hava gələcək deyə qorxmağa başlamışdı.

   Axır ki, işi araşdıran Rayon Polis idarəsi Cabbar kişinin "necə oldu?" sualına cavab tapmışdı. Sən demə ev qəsdli şəkildə yandırılmışdı. Evin yaxınlığında tapılan benzin bidonu və bəzi polisə məlum ipucları bu reallığı açıq-aydın ortaya qoymuşdu. İntəhası, bu fakt Cabbar kişinin cəmi bir sualının cavabını verib, əvəzində çoxlu sayda suallar yaratmışdı. "Yaxşı, bəs niyə?" "hansı günaha görə?" Əsas olaraq da "kim?"... 

   Cabbar kişi eşidəndə ki, Mahmud Bakıdan gəlib ki, torpağını satsın, sevindiyindən az qaldı çırtıq çalıb oynasın. Çoxdandır oğluna qəşəng bir ev tikdirib, toy eləmək istəyirdi. Bilirdi ki, arvadı gəlin yola verən deyil. Odur ki, əvvəldən planlamışdı ki, oğluna ayrıca ev eləsin, amma çox da gözündən uzaq olmasın. Bu baxımdan Mahmudun həyəti lap ideal idi. Deyir istədiyi yar idi, yetirdi Pərvərdigar.

   Sövdələşməni də elə bu həyətdə yarı tikili evin yanında aparmışdılar.

--- İnsafın olsun, ay Cabbar! 20 min nədir? Özün bilirsən ki, bu həyətin ən az 50 min qiyməti var. 26 sot torpağı, içində bu qədər meyvə ağacı, üstəlik də yarıyacan qaldırılmış ev. Mən onsuz da dəyərindən aşağı verirəm. 35 mindən 15 min düşməyimi istəmək də düz deyil axı... Məndən olsa, vallah, heç vaxt satmazdım. Amma neyləyim ki, mənimki də belə gətirdi.

--- Canın üçün, Mahmud, mən heç 20 mini bilmirəm hardan tapıb verəcəm. Üstəlik illərdi yoxsan, gör həyat baca nə gündədir. Buranı təmizlətmək üçün də xərcim çıxacaq. Evi də sökdürməliyəm...

   Mahmud narazı halda başını bulayıb ölgün baxışlarını yarı tikili evə tikdi. Cabbar onun sarımtıl simasına, solğun dodaqlarına, çuxura düşmüş gözlərinə baxdıqca "Gör xəstəlik insanı nə hala salırmış! Kim deyər ki, bu çəlimsiz, buruşmuş kişi bir vaxtlar rayonun ən özündən deyən, sözü gedən kişilərindən biri idi. Camaat kabinetinin qabağında növbəyə durardı onunla görüşə bilmək üçün" deyə düşündü.

    Mahmud fikrə getmişdi, deyəsən bir qərara gəlməkdə çətinlik çəkirdi. Amma Cabbar çox yaxşı bilirdi ki, Mahmud bu torpağı ondan başqa heç kimə sata bilməyəcək.

    Uzun illər öncə Mahmud rayonda Baş Planlama idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdi. Və bir gün camaat eşitdi ki, necə olubsa Qasım kişinin ata-babadan qalmış torpağı dövlət mülkiyyətinə keçirilib. Həmin gün idarəni Qasımın qışqır-bağırı basmışdı: "Bu qansızlıqdır, dədə-babadan qalmış torpağımı əlimdən ala bilməzsiniz siz! Hara lazımdırsa yazacam!"

   Yaza bilmədi Qasım kişi. Bir axşam qəfil ürəktutmadan vəfat etdi. Heç kim açıq-aydın deməsə də hamı bilirdi ki, kişinin ürəyini bu torpaq haqq-hesabı partlatdı. Qısa müddət sonra Qasımın ailəsi də tarımar oldu. Oğlu başını götürüb Rusiyaya əmisinin yanına getdi, qızını da ana qohumlarından fərsiz bir oğlan qaçırıb özünə arvad elədi. Deyilənə görə arvadı Zərnişanın isə başına hava gəlmişdi, qardaşları gəlib kəndə - öz yanlarına apardılar.  

   Bir müddət sonra Qasım kişinin torpağının paslanmış, köhnə tel çəpərləri söküldü, səliqə ilə dörd bir tərəfdən daş divarlar hörüldü. Dəmir darvaza qoyuldu. Və dərhal içəridə ikimərtəbəli bir evin inşası başladı. Rayon sakinləri evi Mahmudun tikdirdiyini bilirdi, hamısı öz aralarında xısın-xısın danışır, həyətin önündən keçəndə narazılıqla başlarını bulayırdılar. 

   Hələ tikinti işləri gedərkən, birdən dövran tərsinə döndü sanki. Mahmud qəfil işdən çıxarılaraq idarədən uzaqlaşdırıldı. Deyilənə görə fəaliyyətində saxtakarlıq, rüşvət, dövlət sənədlərində maxinasiyalar üzə çıxarılmışdı. Mahmud rayonda çox yaşaya bilmədi. İndiyə qədər etdiyi haqsızlıqlar, aldığı bir çox insanın ahı onun canına qorxu salmışdı deyəsən.

    Bir gün sakinlər eşitdilər ki, Mahmud yaşadığı evin qapısını da, yarımçıq qalmış tikilinin olduğu həyətin darvazasını da bağlayıb birdəfəlik Bakıya köçüb. Sonradan qulaqlarına çatdı ki, Mahmud üç övladının heç birindən yarımayıb, hərəsi bir pis yolun yolçusu olan uşaqlarının dərdindən özü də xərçəng xəstəsi olub. Bütün əlində olan qalanını bir tərəfdən uşaqlarının törətdiyi hoqqaları ört-bas etməyə, bir tərəfdən öz müalicələrinə xərcləyərək əridib. İndi son ümid yeri kimi əlində qalmış yeganə mülkiyyətini, rayondakı torpağı satmağa gəlmişdi. 

   Başıbəlalı torpağı almağa heç kim yanaşmırdı. Odur ki, Cabbar kişi bu fürsəti qaçırmayıb tez zamanda Mahmudu evi dəyərindən qat-qat aşağı ona satmağa razı salmışdı. 

   Həmin gün oğlu ilə yarı tikilinin önündə durub həyəti nəzərdən keçirəndə, çiyinləri atıla-atıla sevinclə ürəkdən gülürdü Cabbar. İri əli ilə oğlunun kürəyinə şappıldadıb, digər əli ilə gicgahını göstərib dedi :

--- Bax, buna ağıl deyərlər, ağılll... Ha hahaa...Fürsət düşdümü əlinə, qaçırmayacaqsan. Atan sənin üçün burda bir cah-cəlal düzəltdirsin ki, gəl-görəsən. Ha ha haaa...

   Yanğın olan gecə səhərə yaxın Mahmudun telefonuna bilinməyən bir nömrədən uzun bir mesaj gəlmişdi:

" Həə Mahmud. Necədir? Xoşuna gəldi əl işim? Hələ bu harasıdır?! Sənin bəxtin onda gətirdi ki, qardaşımın başına o oyunları açanda türmədə idim mən. Amma and olsun Allaha eşitdiyim andan bəri gün gün sayırdım, çıxacağım günü necə səbirsizliklə gözləyirdim bir bilsən. Gəlib bütün elədiklərini sənin o burnunun deşiyindən tökmək üçün gün-gün sayırdım. Türmədən çıxan kimi birinci işim bilet almaq oldu. 3 gündür qatarla necə yol gəldim mən bilirəm. Çıxdığımı, gəldiyimi bir adama da deməmişəm. Çünki and içmişdim birinci işim sənin o həyətdə tikdirdiyin evə od vurmaq idi. Sən kimsən əəə bizim ata-baba torpağımıza göz qoyasan? Haranın itisən? Yaxşı ki, evdə deyildin, bilirdim ki, ev boşdur. Heç belə asan ölməyini istəmirdim çünki. Həə Mahmud burdayam artıq. Kişi döyüləm elədiklərini zidin-zidin sənin burnundan gətirməsəm... Atamın, qardaşımın goru çatdasın səni əgər bu dünyaya gəldiyinə peşman etməsəm... Hələ hər şey indi başlayır..."

Umman Aslan / 03.2025

Qeyd: Kursdan tapşırığımız hansısa xəbər saytından konkret və qısa bir xəbəri götürüb ondan hekayə yazmaq idi. Mən də bir xəbər oxudum saytların birindən: Biləsuvar şəhərində 2 mərtəbəli bir ev yanıb. Və burdan yola çıxıb yuxarıdakı hekayəni yazdım.

Nəsib - Qismət (şeir)

Yaradan buraxmayıb heç nəyi öz başına

Hər şey birinə nəsib, hər kəs birinə qismət.

Balıq dəniz suyuna, yarpaq öz ağacına

Ağac torpağa, torpaq yer üzünə əmanət.

Bənövşə kol dibinə, qızılgül tikanına, 

Arıya çalışqanlıq, kəpənəyə zərafət,

Yağış öz buluduna, qar qışın soyuğuna,

Çən açıq düzənliyə, duman dağa əmanət.

Toxum torpaq altına, ulduz göyün üzünə,

Gündüzə  gün işığı, gecəyə lal sükunət ,

Sevgi geniş bir qəlbə, ömür sayılı günə,

Can bizə, övlad bizə, biz dünyaya əmanət.

Umman Aslan

Əmanət (hekayə)

    Fürsətdən istifadə edib, diqqətini çəkmək üçün bir az da hündür səslə:

--- Heç nə Sayad xala, mən də sabahdan işə başlayıram - dedim.

Sənubər bir anlıq əl saxlayıb, bir saniyəlik o iri, donuq gözlərini üzümə dikdi, sonra dərhal gözlərini qaçırıb işinə davam etdi. Amma ani də olsa söhbətimə diqqətini çəkə bilmək ləzzət etmişdi mənə. 

--- Bıyy, sən canı? Nə yaxşı ay, Dilbər. Adil qoydumu axır işləməyə? -  Sayad xala sevincək soruşdu. 

--- Həə, Adil nə deyəcək ey? İndiyənəcən uşaqlara görə özüm də çox üstələmirdim, amma daha, maşallah, böyüyüblər. Baxıram ki, daha işləməyimə heç bir əngəl yoxdur. Elə oturdum danışdım, razı elədim Adili də.

--- Həə, şükür, şükür. Harda işləyəcəksən bəs?

--- ... Hmm??...Şşeyydə... Özəl poliklinikada resepşında oturacam. Poliklinikanın sahibi Muxtar müəllim papamla yaxın dost olublar. Özü xəbər göndərib ki, mən hər kəsə etibar edə bilmirəm, gəlsin Dilbər otursun burda. 

    Niyə belə dedim? Necə uydurdum, bilmirəm. Tək bildiyim nə yoldaşımdan aylardır hər gün ağlayıb, dava edib, axırda zorla işləmək icasəsi aldığımı, nə rəfiqəmi yalvar-yaxır edib tanışlarından birinin restoranında qardirobda işləmək üçün vasitəçi etdiyimi Sənubərin bilməsini istəməməyim idi. O əlindəki çay dolu iri fincanla çoxdan öz otağına keçmişdi, amma qəsdən hündürdən dediyim sözləri çox güman ki, eşitmişdi.

    Bu həyatda heç kim məni Sənubər qədər qıcıqlandırmırdı. Ona görə yox ki, o məndən daha gözəl və baxımlıdır, məndən daha savadlıdır və ya aramızda cəmi iki yaş fərq olsa da öz işi-gücü, karyerası var, həkim işləyir. Şükür heç nəyim olmasa da mənim də gül kimi ailəm, iki dünyalar gözəli balam var. Vaxtında Adil qoysaydı işləməyimə, Allah bilir indi haralarda idim. Məsələ burasındadır ki, Sənubərlə az qala eyni yaşlarda və qapıbir qonşu olduğumuz halda heç vaxt mənimlə düz-əməlli kəlimə kəsmir. Bəzən soyuqqanlı, adamayovuşmaz xasiyyətinə görə  belə olduğunu düşünsəm də, çox vaxt özünü məndən ağıllı hesab etdiyini,  məni özünə tay bilmədiyini hiss edirəm. Məsələn, hərdən onlara keçəndə (mənim də Sayad xaladan başqa heç bir qonşu ilə yaxından əlaqəm yoxdur) Sənubər də evdə olur və anası ilə xeyli söhbət etdiyimiz halda, öz otağına çəkilir, gəlib qətiyyən bizim söhbətimizə qoşulmur, "sanki sizin, iki evdar xanımın boş-boş söhbətləri mənlik deyil, mən daha ciddi işlərlə məşğulam" deyirmiş kimi. Bu da əməllicə əsəbləşdirirdi məni. Odur ki, bu gün artıq mənim də işləyən bir qadın olacağımı bilməsini istədiyim üçün iki daşın arasında bu söhbəti də salmışdım araya. 

   Ertəsi gün dayanacağa getmək üçün məhəllədə addımlayarkən özümü çox başqa cür hiss edirdim. Bu bağçaya, məktəbə uşaq dalınca və ya marketə nəsə almaq üçün getməyə qəti bənzəmirdi. Mən artıq işə gedən bir qadın idim. Bir tərəfdən qürur içində yeriyərkən, digər tərəfdən "necə olacaq, bacararammı?" qorxusu ilə ayaqlarım əsirdi. İlk dəfə idi ki, evdən başqa bir yerdə hanısısa bir məsuliyyəti öz üzərimə alacaqdım. 

   İş yerində xoş qarşılandım, işçilərdən biri məni qardirob olan yerə yönəldib bəzi izahlar verdi. "Çox çətin iş deyil, dedi, narahat olmayın, bu qədər həyəcanlanmağa dəyməz. Bircə bu gün diqqətli olun. Asılqan nömrələrinin bəzisi it-bata düşüb, bəzisi qırılmışdı deyə,  ləğv edəsi olduq, yenilərini sifariş etmişik. Əslində, sən deyən elə də çox adam olmur. Bu gün canlı ifa var deyə bir az daha tünlük olacaq. Sadəcə diqqətli olun, onsuz da hər kəs öz paltosunu tanıyır." 

    İnsanlar bir-bir, iki-iki gəldikcə əvvəl əlim-ayağım əsə-əsə alıb paltoları, gödəkcələri asır, sahiblərinin üzünü də dönə-dönə gözümün qabağına gətirirdim ki, yadımdan çıxmasın. Qısacası, heç bir səhv və xətaya yol verməmək üçün əlimdən gələni edirdim. Vaxt keçdikcə bir az rahatlamağa, beynimdəki dəhşətli senarilər yumşalmağa, özüm də aramlaşmağa başlamışdım. 

--- Bunu da alın, zəhmət olmasa,- 

əlimdəki gödəkcəni asarkən bir kişi arxadan səsləndi. Səsə doğru dönərkən birdən, başımdan qaynar su tökdülər sanki. 30-35 yaşlarında cavan bir kişi və yanında paltosu qolunda dayanmış Sənubər.

   Mən özümü itirmiş bir şəkildə bir tərəfdən kişinin verdiyi paltoları alarkən, bir tərəfdən isə nə deyəcəyimi sürətli bir şəkildə beynimdə çək-çevir edərək bir təhər baxışlarımı qaldırıb Sənubərə baxdım. Onun donuq gözlərində çox cüzi təəccüb hiss olunurdu.

--- Salam, dedi sadəcə.

 Cavan kişinin:

--- Keçək əzizim, canlı ifanı qaçırmayaq, sözündən sonra isə üzünü çevirib salona keçdi.

   Sadəcə "salam"... Nədənsə ən çox bu təsir etdi mənə. Nə yalançı çıxmağım, nə düşdüyüm vəziyyət... Sənubərin mənim harda, necə işləməyimin açıq-aydın vecinə olmadığını hiss etdiyim, bütün emosiyalardan uzaq bu "salam"ı...

   Halım necə təlx olmuşdusa, sonradan gələn müştərilərin nə üzlərinə, nə də paltolarına baxmaq yadıma düşdü. Bütün axşam ürəyimdə onun qarasına deyindim. "Niyə, bax niyə mənim ilk iş günüm ona görə məhv olmalı idi? Nə haqqı vardı bu günün sevincini əlimdən almağa?! İlahi necə bədbəxtəm mən. Bircə gün də üzümün gülməyini çox gördün mənə." 

   Salonda müğənninin ifası bitəndən  sonra, insanlar yavaş-yavaş çölə çıxmağa başladılar. Bir-bir paltolarını verib, təşəkkürlərini qəbul edirdim ki, heç istəmədiyim an gəlib çıxdı. Bayaqkı kişi yanında Səbubərlə yaxınlaşıb paltolarını istədi. Dinməzcə paltolarını verərkən, Sənubərin astadan təşəkkür etdiyi dəydi qulağıma. Amma acığımdan üzünə baxmadım. 

   Bir neçə nəfəri də yola salmışdım ki, eşmə bığ bir kişi yaxınlaşıb öz paltosunu istədi. Onsuz da 3-5 palto-gödəkcə qalmışdı. Bu idi deyilmi, paltosunu göstərdim:

--- Həə, odur- xırıltılı səsiylə təsdiqlədi. Amma paltosunu geyinib, əllərini cibinə atan kimi, yenə o xırıltılı səslə - Bəs mənim pullarım hanı? - deyə soruşdu.

--- Nə-ə-ə pulu? - birdən quruyan boğazımı yumşaltmaq üçün udqunaraq soruşdum.

--- Pul da, mənim pulum. Burda mənim 800 manat pulum var idi, axı - səsini yüksəltdi bir az.

--- Qardaş vallah-billah, mənim puldan xəbərim yoxdur. Aaa həə, bəlkə paltonu səhv salmışıq?! - birdən ağlıma gələn fikirdən sevincək oldum, - dayanın, dayanın, indicə tapıram.

   Dönüb qalmış 3-5 palto - gödəkcənin hamısını asılqandan alıb baxdım, yox bunların onsuz cəmi 3-ü palto idi, onların da ikisi qadın paltosu, 1 isə tamam fərqli rəngdə, fərqli biçimdə bir kişi paltosu...

"Bu nə iş idi, düşdüm ay Allah, bu nə bəla idi, gəldi başıma?!"

Salonda qalmış 3-5 adam da paltolarını almaq üçün qardiroba yaxınlaşmışdılar. Kişi isə dil boğaza qoymadan, o zəhlətökən səsi ilə:

--- Bu, ümumiyyətlə, mənim paltom deyil ey, cibində nədirsə açar var bunun. Mənim paltomu kimə vermisiniz, neyləmisiniz siz? Belə iş olar?! Adam güvənib sizə paltosunu əmanət edir, necə səhv sala bilərsiniz? Verin görüm öz paltomu.

   Bütün bədənim əsim-əsim əsirdi. Nə deyəcəyimi, neyləyəcəyimi bilmirdim. Qardirobun önünə yığışmış adamlar da öz aralarında pıçıldaşır, danışır, məzəmmət dolu gözlərini mənə dikmişdilər. Restoranın işçiləri də bir-bir gəlib yığıldı, kimsə xəbər etdi, administrator da gəldi... Hamı sual dolu baxışlarını mənə zilləyib, hər kəs bir tərəfdən açıqlama gözləyirdi, mən isə o anda heç nə eşitmirdim. Ürəyimdən başlamış səs-küy beynimə dolmuş, gözlərimə, qulaqlarıma partladacaqmış kimi təzyiq edirdi... Axırda dayana bilməyib hönkürdüm. 

--- Vallah mən heç nə eləməmişəm, mənim heç bir günahım yoxdur.

--- Yox ey, təkcə 800 manat deyil. Təkcə o olsa dərd yarıdır, o biri döş cibimdə də 700 manat vardı. Qaynımın kreditini ödəyəcəkdim. Kişi rayondan mənə etibar edib göndərmişdi pulu... - Öz hıçqırıqlarımın arasında arada o eşmə bığ kişinin səsi gəldi qulağıma.

--- Sonra maşınımın açarları... Booy mən nağayrım a kişi, belə şey olar? Bələ məsuliyyətsizlik, harda görülüb?! 

   Administrator bir ucdan nəsə deyirdi mənə, amma mənim qulaqlarım, ancaq bu get gedə itkisini çoxaldan kişinin səsinə açıq idi sanki...

--- Dilbər xanım, eşidirsiniz məni? Bir az toxdayın, sakitləşin. Biz aydınlaşdırmağa çalışacağıq məsələni. Amma polisə xəbər ediblər. Qardaşınız, yoldaşınız varmı? İstəyirsiniz çağırın birini gəlsin, tək olmayın.

   "Yoldaşım? Yox ay Allah, yox! Mən indi hansı üzlə ona zəng edim, nə deyim? Aylardır başının ətini buna görəmi yemişdim? Bu axşam vaxtı evi, uşaqları ona tapşırıb "bir az da sən çək əziyyətlərini" deyə minnət qoymağım bunun üçündümü? 

--- Alo, Adil...- deyə bildim ancaq, möhkəm hönkürdüm deyə davam edə bilmədim.

--- Həə, Dilbər? Nə olub? Niyə ağlayırsan? - Adilin həyəcan dolu səsi xəttin o biri ucunda titrədi.

--- Nə olar tez gəl də bura, nə olar, qurban olum...

   Polis bölməsindən qayıdanda gecə saat 4 idi. Yaxşı ki, mən zəng vuranda uşaqlar yatıbmış. Bölmədə izahatımızı alandan sonra evə buraxmışdılar şükür. Yol boyu Adilin üzünə baxa bilmirdim. Öz gücümü, bacarığımı isbat etmək üçün atdığım ilk addım ola biləcək ən pis şeylə nəticələnmişdi. Bu da mənim işləməyim... Anam yaxşı deyir, adamın gərək bəxti olsun. Bədbəxtin elə hər işi bədbəxətliklə qurtarır.

   Bütün gecə səhərə qədər ağladım. Adil nə yolda, nə evə gələndən sonra bir kəlmə də demədi mənə. Amma onun susqunluğu bacarıqsızlığımı, fərsizliyimi daha çox üzümə vururdu, sanki... Gecə boyu ağladığımı bildiyi halda belə bir kəlmə sözlə təsəlli etmədi məni.  

   Səhər qapı zənginin səsinə oyananda, divardakı saat 09:23-ü göstərirdi. Səhərə yaxın yuxu aparıbmış, deməli, məni. Ətrafa boylandım, uşaqlar yox idi. Deyəsən Adil səhər məni oyatmağa qıymayıb, özü aparıb uşaqları baxçaya, məktəbə. Qapının zəngi bir daha basıldı. Xalatı əynimə keçirib qapıya yaxınlaşdım. Divardakı güzgüdə özümü qayaya salmaq istədim, şişmiş, az qala güclə açılan gözlərimi görüb qorxdum. 

   Sənubəri qarşımda görəndə özümü itirdim, məni bu vəziyyətdə görməsini əsla istəməzdim. 

--- Sabahın xeyir, dedi,- bir dəqiqəlik keçə bilərəm sözüm var sənə.

"Sənin? Nə əcəb? Sənin nə sözün ola bilər ki, mənə?" içimdən keçirsəm də, "hə, əlbəttə buyur",  deyib onu içəri buraxdım. Sənubər qapını örtüb elə koridordaca soruşdu:

--- İlk iş günün necə keçdi.

--- Lap qəşəng keçdi - dedim, acığa - işimi çox bəyəndilər. Baxma, elə sadə iş kimi görünə bilər, amma məsuçiyyərli işdir, camaat sənə əşyalarını əmanət edir.

--- Hə , əlbəttə - Sənubər  bir anlıq üzümə baxıb, nəzərlərini yerə dikdi, yenə.

--- Dilbər,  Anar müəllim yadındadır? Dünən yanımdakı adamı deyirəm.

--- Anar müəllim? - birdən beynimdə işıqlar yandı sanki... "Həə, mən də deyirəm bu Sənubərdən çıxmayan iş, nə əcəb gəlib qapıma? Nə istəyir məndən? Belə əlimə düşərsən. Deməli, qorxursan ki, Sayad xalaya danışaram hər şeyi hə? Ehh... Bəxtəvərin qızı, mən nə hayda, sən nə hayda..."

--- Bilirsən, bir az əvvəl danışdıq. Deyəsən, onun paltosu kiminləsə səhv düşüb. Deyir dünən fikir verməyib. Səhər əyninə geyəndə baxıb ki, ofisin açarı yoxdur cibində. Üstəlik də döş cibində pul var. Düzdür o qədər də çox deyil, hardasa 150 manat imiş, amma yenə də... İstəyirdi restoranın müdriyyətinə yığsın, qoymadım. Dedim əvvəl sənə deyim, baxma paltoları sən verirdin, sonra başın ağrıyar...

   Bundan sonra bir neçə cümlə daha dedi, Sənubər, amma mən artıq heç nə eşitmirdim... Ürəyimdə, aylardır "iş-iş" deyib dad eləyən özümə də, 150 manatı şişirib 1500 edən o eşmə bığ kişiyə də, bu şəhərdə başqa restoran yoxmuş kimi ilk iş günümdə məni Sənubərlə qarşıladırıb, indi də onun mərhəmətinə möhtac edən bəxtimə də lənət oxuyurdum.

Umman Aslan

Tapşırıq : 

✔️1-ci şəxsin dili ilə,

✔️ baş qəhrəman malonxolik,

✔️ yan qəhrəman fleqmatik,

✔️ Problem : əksiklik (natamamlıq) psixologiyası,

✔️ Janr - faciə.

Ümidə dua (şeir)

 Çıxmazların içindəyəm,

                   Qurtar məni, Allahım!

Bilmirəm bu qarmaşadan

                   Nə anlayım, nə qanım?!

Bir bilinməz adadayam

                   Sual dolu hər yanım.

Mən tapmıram, barı sən de,

                   Kimə, nəyə inanım?

Hər yeni gün bir tapmaca

                    Bitməyir heç sınağım,

Bilmirəm ki, nə düşünüm,

                    Nə danışım, nə yazım?!

Bircə sənə qalıb mənim,

                    Tək ümidim, gümanım

Sən bilirsən, mən bilmirəm,

                    Nədir düzüm, yalanım?

Gecə kimi qaranlığa

                Dönüb bütün zamanım.

Ümidimə bir işıq ver,

                İşıqlansın hər yanım.

Özümə yol tapım deyə,

                Açılsın qapılarım.

Yetir məni xoş günümə,

                Gəlsin artıq baharım...

   Umman Aslan

Geriyə yol yoxdur (hekayə)

 

   Gözlərimi açanda bir it yanağımı yalayırdı. Nəmli, yumşaq dilin təması ətimi ürpəşdirir. Başımı yana çevirəndə sağ qulağımda kəskin ağrı hiss edirəm. Deyəsən qulağımın dibi qanayır. Bir anda harda olduğumu xatırlamağa çalışıram. Heç nə alınmır. Başımın üstündə hündür ağaclar ucalır. Günün alatoran vaxtıdır. Uzandığım yerin nəmi bədənimi üşüdür. Durub oturmaq üçün cəhd eləyirəm, bacarmıram. Bu çarəsizlik hövsələdən çıxarır məni. Heç olmasa xatırlasam, nə baş verdiyini anlaya bilsəm... Gözlərimi yumub dərindən ağrılı bir nəfəs alıram. Sinəm, kürəyim hamısı ağrı içindədir. Səsimi çıxarıb, kimisə haylamağa belə gücüm çatmır. Bayaq yanağımı yalayan it indi kənarda ləhləyə-ləhləyə şonquyub oturub. Arada bir mənə baxıb astadan zingildəyir, sonra yenə ləhləməyinə davam edir. Başımı ona çevirdiyimdə qəfil beynimdə şimşək çaxır sanki. Onun tullanaraq kiminsə qolunu qapdığı səhnə gəlir gözümün önünə. Ətrafda adamlar var. Amma üzləri buğlu şüşə arxasından baxır sanki. Heç birini xatırlaya, tanıya bilmirəm. Ürəyimi sıxır bu görüntü. Gözlərimi möhkəm yumub təkrar açıram. Hündür ağacların arasından görünən bir parça göy üzünə baxıram. Yağış çisələməyə başlayıb.

   "Alçaq!" bir fəryad gəlir qulağıma bu dəfə də... Amma səsin zehnimin dərinliklərindənmi, yoxsa kənardanmı gəldiyini anlamıram. İtə nəzərlərimi çevirirəm təkrar. Oturduğu yerdə ləhləyir yenə. Yox dəyəsən səs zehnimdən gəldi. Bir anda tənginəfəs ağacların arası ilə qaçdığımı xatırlayıram, arxamca kimsə qaçır... Yox-yox, kimsə yox, kimlərsə... Yoxsa mən hücuma məruz qalmışdım?! Yoxsa oğrular tərəfindən qarət olunmuşdum?! Məndən nə istəyirdilər? Yavaş-yavaş görüntülər çoxaldıqca yorğunluq basır məni. Yatmaq istəyirəm. Onsuz da gözlərim axır, bütün vücudum da onunla birgə harasa sürüklənir sanki... Nə qədər yatdığımı bilmirəm. Gözlərimi açanda görürəm ki, it yanımda yoxdur. Yenə qışqırıq, ah-nalə səsləri... Kimdir görəsən qışqıran? Bəlkə sevgilimdir? Mənə edilənlərəmi parçalanır ürəyi? Bəs indi hardadır? Niyə burda tənhayam? Görəsən axtaran varmı məni? Bəs birdən tapmasalar?.. Heç nə tapmasalar elə burdaca ölüb gedəcəm. Səssiz -səmirsiz...  

Bir az zehnimi işə salmağa, hər şeyi xatırlamağa çalışıram. Amma niyəsə içimdə hər şeyi yadıma salmağa çalışan tərəflə mübarizə aparan bir digər tərəf var sanki...

"Sənin kimi övlad olmaz olsun!"... Dayan dayan... Kim dedi bunu?! Atam... Atam... Qəzəbdən üz-gözü əyilmiş halda önümdədir... Xatırlayıram, atamı xatırlayıram... Bəs niyə elə dedi mənə? "Ocağımızı söndürdün balaaa!..." anamı görürəm bu dəfə də... Bir küncdə dizlərinə döyə-döyə zarıyır... 

" - Bircə günün qalıb! Ya gəlib kişi kimi ödə borcunu, ya da olacaqlara hazır ol! 

- Niyə başa düşmürsən? Dedim ki, tapıb gətirəcəm! 

- Xoruzlanma əəə üstümə, nə deyirəm tap gətir də, mən nə deyirəm ki, guya? 

- İki-üç gün də vaxt ver.

- Sən nə danışırsan əə... Daha nə qədər uzatmalıyam?!"

Ziyaaa... Terminator Ziyaa... İndi düşdün yadıma... Neylədin sən? Neylədin mənə? Dayan... Niyazi?! Yox yoox... Yox yuxudu, səhv xatırlayıram. Ola bilməz! Olmamalıdır! 

   Bir tərəfdən anamın həmişəki "A bala bir dəfə arayıb axtarmırsan, soruşmursan halımızı. Sən kimə oxşadın belə? Bu qədər də soyuqqanlı olar adam? Bilmirik nə iş görürsən, haralardasan. Nə dərdini bilirik, nə sevincini..." şikayəti gəlir qulağıma, bir tərəfdən isə mənim tam əksim olan qardaşım Niyazi...

Yenə etmişdi edəcəyini. Məsələni öyrənib səssiz səmirsiz gedib qumar borclarım üçün danışıb həll etməyə çalışmışdı hər şeyi... 

Nə danışmışdılar, necə dönmüşdü söhbət bilmirəm... Niyazinin cansız bədəni evə gətiriləndə anam havalanmışdı az qala...

   İlahi... Xatırlayıram, dəliyə dönüb necə Ziyanın məkanına hücum çəkdiyimi xatırlayıram... Hansı ağılla tək başına getmişdim ora?! Bircə Mişa vardı yanımda. Bu həyatda qayğısını çəkdiyim yeganə varlıq... Dayanmadan hürürdü. Nə edəcəkdim ki?! Həə ölmək istəyirdim... Qoy vursunlar ölüm... Qurtarsın canım bir dəfəlik... Bəs niyə ölmədim? Bəs niyə indi burdayam? 

Havadakı son işıq zərrələri yox olmağa başlamışkən, bədənimdə həyat əlamətlərini də yavaş-yavaş itirdiyimi hiss edirəm... Mişa hardansa qaçıb gəlib yenə, oturub başımın üstündə. Və tənhalığın anlamını ilk dəfədir bu qədər dərindən anlayıram... Mən həmişəmi belə tək olmuşam?! Yoxsa təklik də, belə bir son da öz seçimimdir? İndi zehnimdə, içimdə acı dolu sadəcə bir səs dolanır: "Kaş ki..."

Umman Aslan

Tapşırıq : Qəhrəmanı mənfi obraz olan fleqmatik birinin hekayəsi. Ya hekayə boyunca mənfi obraz olduğu açılsın, məlum olsun, ya da niyə mənfi obraz olduğunun altındakı səbəblər göstərilsin.

Ağrıyan saniyələr (şeir)

Elə ağlasam, elə ağlasam

Buludlar qopub yerə düşsə

Elə qışqırsam, elə qışqırsam...

Göylər çiliklənib tökülsə

Hər ahım bir quş olub

Yüksəldikcə yüksəlsə

Onun çiyninə qonub

"Çox yorulmuşam" desə...

Çağır məni yanına 

Ağrıdır hər saniyəm

Onsuz da yaşamıram

Elə ölü kimiyəm.

Umman Aslan

Bəxtəvərin balası (hekayə)

"Cəhənnəmə olsun... Ölmək ölməkdir, xırıldamaq nə demək..." Siqaretinə sonuncu dəfə dərindən qullab vurub, bir tərəfdən gözünü acışdıran tüstünü havaya buraxarkən, bir tərəfdən də əlindəki artıq kötüyünə çatmış siqareti yerə atıb ayağının altında əzib söndürdü. Öskürüb boğazını arıtladı, bununla sanki evə girmək üçün bir güc tapdı özündə. 

   Köhnə dəmir qapıya yanaşıb zəngi basdı. Balaca qızı qapını açdı, içəriyə "atam gəldi" deyə səslənib yarım qalmış oyununun ardınca qaçdı. Burnu didilib bozarmış ayaqqabılarını qapının ağzında çıxaranda yadına düşdü ki, bu ay təzə ayaqqabı almalıydı özünə."Yaman da aldım..." deyə keçirdi içindən. Vəsilənin mətbəxdə başı qarışıq idi deyəsən. Arabir böyük qızına göstərişlər verirdi, "taxta qaşığı ver", "çaydanın altını söndür", "boşqabları çıxar"... Əynindəki gödəkcəni çıxarıb girişdəki asılqandan asdı. Divardakı boy aynasından üzündəki ifadəni görüb dayandı. Alnındakı, ağız ətrafındakı qırışları artmış, qocalmışdı sanki... İri qəhvəyi gözlərinin parlaqlığı sönmüş, kül rəngli saçlarının arasında bəyaz tüklər çoxalmışdı. Yad dərdli bir adamın baxışlarının soyuqluğu altında hiss etdi özünü... 

- Hə, nə oldu, doymadınmı özündən?

Vəsilənin səsinə diksindi. Əlləri qoynunda mətbəxin qapı çərçivəsinə söykənmiş həyat yoldaşının kinayəli baxışları xoşuna gəlmədi.

- Axşamın xeyir.

- Neynək, xeyir deyək, xeyir olsun.

- Nə olub yenə?

- Heç nə, nə olacaq? Nə problemimiz var ki, şükür? İki gündən bir qapısına evin yiyəsi dirənib pul istəyən biz deyilik ki... Üzümüzün suyu töküldü day... Nə qədər "sabah, sabah" demək olar. 

   Tərlikləri geyinib əlini yumaq üçün vanna otağına keçərkən arvadının üzünə baxmadan:

- Gəlmişdi yenə? - deyə soruşdu.

- Bəliii, gəlmişdi, - Vəsilə onun ardınca gəlib, bu dəfə də vanna otağının qapısına söykəndi. Sanki çox önəmli bir suala cavab gözləyən baxışlarını dikdi yoldaşının üzünə.

- Yaxşı, həll edərik, inşəAllah... Üz-gözünü dəsmalla qurulayıb, mövzunu bir an öncə dəyişmək üçün:

- Yeməyə nə var? -deyə soruşdu.

- Makaron eləmişəm, qovrulmuş soğanla. Hə nədir, bəyənmədin? Bəxtəvərin balası, gərək başqa şey olsun ki, bişirəm də. Dayan ey, dayan. Sən danışdın Kazım müəllimlə, başa saldın ona vəziyyətimizi? 

- Yox imkan olmadı.

- Nə oldu ey, bir həftədir o imkanı tapmadın sən? Sən nə təhər adamsan? Özünü fikirləşmirsən, bir bizi fikirləş. Bir az buzlarını ərit, bir az dilini şirin elə, bir danış dərdini-məramını anlat. Kazım müəllim dünyagörmüş adamdır halından anlayar əlbət. Bir ətrafına bax da, hamı özün bir yerə çıxardı, a zalım, sən elə olduğun yerdə sayırsan ey. Bu sosurluğun evdə öldürür məni, nə isə... Heç olmaya işdə yalandan da olsa özünü işə-gücə canıyanan göstər ki, səni də çəksinlər də qabağa... Neməti görürsən? Səndən sonra gəldi ey o idarəyə. İndi gör hardadır? Elə bilirsən sən oturub gözləyəcəksən, deyəcəklər buyur sən Allah keç başa? 

- Yeməyimi gətir.

Vəsilə bir az hirslə yoldaşının üzünə baxdıqdan sonra köksünü ötürüb mətbəxə keçdi.

- Ata, xoş gəlmisən, - axır ki, araya girmə şansı yaxalayan 12 yaşlı böyük qızı masa arxasında oturmuş atasının boynunu qucaqladı. 

- Xoş gördük, mənim balam,- qızının saçlarından öpərkən ürəyində "Eybi yox bu gün də qalsın" dedi. "İndi desəm dəli olar. Amma sabahdan geci yox, deyəcəm. Daha uzatmağın adı yoxdur. Onsuz da əvvəl-axır öyrənməlidir də işdən çıxmağımı..."

Son.

Umman Aslan

Özümə qeyd:

Bu hekayə"Uğurlu yazarın sirləri" adlı yazıçılıq kursu üçün tapşırığımdır.

Qəhrəmanı fleqmatik tempramentə sahib bir hekayə yazmaq.

Sənə qəzəl yazdım (şeir)

Nədir səni mənə çəkən, ey həbibim, adəmizad.

Əvvəl çəkib indi edir bütün qəlbim ahü-fəryad.

Sən ki zalım, sən ki yola gedilməyən bir bədnihad.

Sənlə keçən an bəs niyə olur mənə bəhcətavad?

 

Özün cəllad, danışdığın hər bir sözün cəfəngiyyat.

Di gəl səsin mənim üçün çağlayan bir eynülhəyat.

Rəhm elə gəl məhbubuna, qıyma ona dilisəyyad,

Etmə bu Ümmana zülüm, olmaginən bədetiqad.

Umman Aslan

Miqren (hekayə)

 

    Sən hardan biləsən?! Heç vaxt məni görmədin. Bir dəfə də adam yerinə qoyub, gözlərimin içinə baxıb danışmadın. Sənə olan hisslərimi anlamadın. Əgər bilsəydin... O dərmanı Nüsrətin deyil, mənim aldığımı bilsəydin... Telefonumu, saatımı, dərs kitablarımı sənə dərman almaq üçün satıb sonra buna görə imtahandan kəsildiyimi bilsəydin, görərdinmi məni? Nüsrətin necə əclaf olduğunu anlayardınmı? Çəkindiyimi, sənə yaxın durmağı belə özüm üçün əlçatmaz hesab etdiyimi bildiyi üçün bütün etdiklərimi öz hesabına yazıb, bütün dediklərimi öz sözləri kimi sənə danışdığını bilsəydin nə edərdin görəsən? Məni qınama... Kənd uşağı olduğumu bilirsən. Bəlkə də elə ona görə məni bəyənmirsən. Sən Nüsrət kimi cırıq şalvarlı, ağzı saqqızlı, özündən razı şəhər uşaqlarına öyrəşmisən. Meylini onlara salmısan. Bizim kimi nimdaş şalvarlı, danışarkən yanaqları qızaran, özünü itirən rayon uşaqlarına da olsa olsa lağ edərsən... Halbuki, heç olmasa bircə dəfə mənə də hamı kimi davransaydın, mənimlə də hamı kimi danışsaydın, bəlkə də ... Ehh... Heç narahat olma... Gec də olsa ağlımın başına gəldiyini də bil... Qəlbimin hələ də səni deməyinə baxma, səndən mənə heç vaxt yar olmayacağını, görmək istəməyənə etdiklərinin çifayda olduğunu artıq anladığımdan agah ol... Get... Xoşbəxt ol... Sən elə Nüsrət kimilərə layiqsən... 

Umman Aslan

Qeyd: Yazıçılıq kursunda müəllim dərslərin birində xəbəri sadəcə 2-ci şəxsə aid olan əsərlərdən də bəhs etmişdi. Və bu əsərlərin sayca az olduğunu vurğulamışdı. Mənə çox maraqlı gəldiyi üçün özümü yoxlamaq istəyərkən bu hekayə ortaya çıxmışdı.

Və hekayənin adı... Əlaqəsiz kimi görünə bilər, amma bu ağrının psixosomatikası tam da qəhrəmanımızın hissləri ilə səsləşir...

 

 

Aydınlıq arzusu (şeir)

Bu dumandan çıxar məni Allahım!

Önümü görüm, 

yolumu görüm...

Bu dumandan çıxar məni, Allahım!

Özümü görüm.. 

Heç olmasa ölmədən

görüm ətrafda nə var,

Görüm necə görünür 

aydınlıqda buralar?!

Bu dumandan çıxar məni, Allahım!

Heç olmasa görüm ki mən hardayam?!

Getmişəmmi irəli,

Yoxsa yarı yoldayam.

Bəlkə çıxıb cığırdan

İtirmişəm yolumu?

Bəlkə də səhv salmışam

Mən sağımı solumu.

Bu dumandan çıxar məni, Allahım!

Aydınlığa apar məni, Allahım!

Umman Aslan

Duman (hekayə)

 - Tək görə bildiyim qatı bir duman idi, başqa heç nə...

- Sizin yanınızda biri var idimi?

- Bilmirəm...

- Orda neyləyirdiniz, niyə gəlmişdiniz?

- Bilmirəm...

- Xatırladığınız nə var? Ən xırda detal belə ola bilər.

- Heç nə xatırlamıram. Nə əvvəl, nə sonra... Sadəcə ağappaq, qatı bir duman...

- Yaxşı, siz dincəlin bir az. Sonra danışarıq yenə. 

Qapıdan çıxarkən bir an ayaq saxlayıb:

- Ağlınıza hər hansı bir şey, çox kiçik və sizə mənasız görünəcək belə olsa bir nüans gəlsə, mütləq xəbər edin -dedi.

   Fikrə dalmış gözlərini və solğun bənizini divardan çevirib həkimə baxaraq "oldu" mənasında başını tərpətdi.

   Həkim çıxdıqdan sonra yenə ağrı verən yaddaşını işə salmağa çalışdı. Xatırlamağa çalışdıqca zehninin sanki kombayınla şumlanan torpaq kimi şırım-şırım yarıldığını hiss etdi sadəcə. Sanki orda, başının içində yaşananları xatırlamasına mane olmaq üçün heç bir işgəncədən çəkinməyən amansız bir faşist oturmuşdu...

Gözlərini pəncərədən görünən bir parça buludsuz maviliyə zillədi. Fikirləri maviliyin içində əridikcə başındakı ağrılar da səngiməyə başladı. 

   Günlərdir bu ağrılarla boğuşurdu. Onları kənarlaşdırıb zehnindəki qarışıqlığa bir əl gəzdirmək, yerləri dəyişik düşmüş, bir-birinə keçmiş xatirələri səliqəyə salmaq, ardıcıllıqla düzmək istəyirdi. Bu vəsilə ilə onu günlərdir az qala dəli edən bir sualın: "Mən kiməm?!" sualının cavabını tapa biləcəkdi bəlkə də. Amma hər dəfəsində ağrılar özünü yetirib bütün xatirələri əzablı dumanla ört-basdır etməyi bacarırdı.

   Eləcə gözü o mavilikdə nə qədər zaman keçdiyini bilmədi. Mavilik əvvəl qurşuni, sonra isə zülmət qaralığa keçəndə, axşamın düşdüyünü, nəticəsiz bir günü də başa vurduğunu anladı.

   Ertəsi gün həkim qısa, hər gün təkrarlanan sorğu-sualdan sonra:

- İndi sizə bir şey göstərəcəm, bu siz tapılanda cibinizdə olub. Bəlkə də bəzi şeyləri xatırlamağınıza kömək olar deyə düşünürəm. Hazırsınız?

- Əlbəttə, ha-hazıram, göstərin, tezzz... 

   Həkim əlindəki qovluqdan bir şəkil çıxardı. Onun gözlərinin önünə tutdu:

- Görün şəkildəkilər tanış gəlirmi sizə?

   Şəkli görən kimi "Anaa" deyə bir səs cingildədi əvvəl qulaqlarında, sonra "istəmirəm" deyə qışqıraraq ağlayan başqa bir səs, "səni çox istəyirəm" deyən bir səs daha, sonra sürətli maşın səsi, maşın siqnalı, "niyə belə edirsiniz?" hönkürtüylə danışan öz səsi. Kiminsə "qorxuram" fəryadı... Parça-parça yanıb-sönən anlar beyninin içində qiyamət qoparmışdı sanki... O parçalar bir-birilə birləşir, ayrılır, çarpışıb toz kimi hissələrə dağılır və bu toz dumanda hər şey qarışdıqca qarışırdı...

   İki məsum uşaq baxırdı şəkildən ona. Saf gülüş var idi hər ikisinin üzündə. Bir də özü vardı, üzündə xoşbəxt bir təbəssümlə. Divanda əyləşmişdilər. Özü ortada biri qız, o biri oğlan olan iki uşaq isə hərəsi bir tərəfində. Qollarının arasına almışdı onları. Çox xoşbəxt görünürdü.

    Qəlbini qəribə bir sıxıntı bürüdü. Nə qədər çalışsa da, nə şəkildən ona gülümsəyən uşaqları, nə şəkil çəkilən o evi, o günü xatırlaya bildi. Bəs bu səslər nə idi belə?!

   Yaddaşındakı bu böyük boşluğun harasından gəlirdi səslər?

- Xatırlaya bildinizmi nəsə?

   Həkimin səsindən oyanan kimi oldu. Gözləri dolu başını bulaya bildi sadəcə.

- Eybi yox, narahat olmayın. Hər şey qaydasındadır. Şəkil sizdə qalacaq. Birdən birə hər şeyi xatırlamağınızı gözləmirik əlbəttə. Səbirli olun, özünüzə vaxt verin bir az. Vaxt keçdikcə yavaş-yavaş, az-az xatırlayacaqsınız. Bu günlük bu qədər kifayətdir- deyib qalxdı həkim.

   Göz yaşlarını əlinin tərsi ilə silib, başı ilə həkimə razılıq etdi.

   Həkim çıxan kimi cəld şəkli qaldırıb tutdu yenə gözünün önünə... 

   Heç nə... Boşluq, sadəcə, dumanlı bir boşluq...

   Sonrakı günlərdə xatirələr yaddaşına təşrif buyurmadığına görə fərqli versiyalarla doldurmağa başladı zehnindəki o boşluqları...

   Uşaqların onun övladları olduğu şübhəsizdir. Şəkli ilk gördüyündə qulağında "Anaaa" deyə cingildəyən səsin başqa açıqlaması ola bilməzdi. Həm də şəkildəki oğlanın gözlərinin quruluşu, qızın dodaqları eyni özü idi. Görəsən sadəcə iki övladımı vardı? İlk günlər qəlbini titrədən həyəcandan başqa hansısa bir hiss yoxdu içində. Sonra zamanla qəlbində şəkildən ona gülümsəyən uşaqlara qarşı sevgi və şəfqət duymağa başladı. Eyni zamanda beynində qurduğu versiyaları da bitmirdi, hər gün yeni bir fikir, yeni bir çalar artırıdı onlara. 

   Görəsən necə ana olmuşdu? Əsəbi, sərt, deyingən yoxsa mehriban, gülərüz, sevəcən? İçindən bir səs deyirdi ki, o yaxşı ana olub. Şəkildə uşaqları qucaqlayışından bəllidir. Gözləri sevgi, üzü sevinc doludur. Mən uşaqlarımla çox xoşbəxtəm, başqa heç nə lazım deyil mənə həyatda- deyir sanki o gözlər. Bəs o? Uşaqlarının atası? Qəribədir ki, indiyə kimi bu haqda heç düşünməmişdi. Ailəm, yoldaşım varmı, keçməmişdi ağlından. Amma şəkili görəndən sonra bütün fikri uşaqlar idi. "O" kim idisə elə də çox çəkmirdi marağını nədənsə.

   Bəs indi uşaqları hardadılar? -qəfildən bu sual tok kimi vurdu onu. İndi kimin ümidinə qalıblar. Aman Allah görəsən yaxşıdılarmı? Xatırlamalıdır, balalarına qovuşmaq üçün bir an öncə kim olduğunu xatırlamalıdır.

   Fərqli versiyalı xəyallar bir-birini izlədi günlərlə... Uşaqlarını əzizlədi, danladı, sevdi, acıqladı... Hər bir ana kimi onların yaxşılığı üçün vacib idi bunlar... Bütün bu hisslər... Hərdən gileyləndi də öz ürəyində. Niyə bəs axtarmırlar onu, heçmi darıxmayıblar anaları üçün. Necə övlad idi bəs bunlar?! 

   Sonra qorxmağa başladı. Başlarında bir iş olmasın? Niyə heç səs-səmir çıxmır?!

   Suallarını həkimlər də cavabsız qoyurdular. Biri ağzını açıb heç olmaya təsəlli üçün də nəsə deməyə ehtiyac duymurdu sanki.

   Arada yenə şimşək kimi bəzi anlar çaxırdı beynində, uşaqlarını birlikdə məktəbdən götürməyi çox ani, çox sürətli, kiçik bir fraqment kimi görünüb yox olurdu. Sonra axşam qızını harasa yola saldığını görürdü. Və bu yola salışından doğan ürək ağrısı, can sıxıntısını xatırlayırdı. Axşam-axşam qız uşağını hara yollayırdı, görəsən? Buna niyə icazə verirdi?

   Sonra maşın... Uşaqları və özü... Mahnı oxuyurlar, sonra oğlan ağlayır, sonra özü ağlayır... Hər şey yaxşı olacaq deyə evdə qızının başını köksünə sıxdığı bir başqa fraqment daha... Get gedə bu kəsik-kəsik fraqmentlər çoxalır, çoxaldıqca daha da qarmaşıqlaşır. İçindən çıxılmaz hala gəlirdi. 

    Artıq kim olduğundan çox, balalarına nə olduğunu öyrənmək istəyi onu dəli edirdi. Çox qorxurdu. Onların başına nəsə gəldiyini düşünmək ürəyini partladırdı az qala... Yoxsa o maşındamı baş vermişdi hər şey?! Yoxsa özümü törətmişdi qəzanı? O qəzada... "Allah eləməsin, yox yox Allah eləməsin!.."

    Hər gün zehnində qurduğu ssenarilər onun əsəblərini əməllicə korlamağa başladı. Bəzən günboyu ağlayır, özünə ölüm diləyir, bəzən də hansısa xəyalla yaranan ümid onu yaşamağa həvəsləndirirdi.

    Düşüncələri ilə hər şeydən küsüb, bu dünyadan əlini ətəyini çəkib gemək istədiyi günlərin birində ona qulluq edən tibb bacısına boşaltdı ürəyini. Yana-yana ağlayaraq artıq dözə bilmədiyini dedi. Hər şey bir yana balalarının aqibətinin məchulluğu dəli edirdi onu... Bu daha nə qədər sürəcəkdi?! Bu bilinməzlikdə, bu dumanda daha nə qədər qalacaqdı?! Buna daha nə qədər dözəcəkdi?! "Balalarım...balalarım... Bircə onlara nə olduğunu bilsəm..." Baxışlarını yerə zilləmiş yaşlı tibb bacısı dinməz dayansa da hiss olunurdu ki, içində mübarizə gedir. Arada baxışlarını qaldırıb xəstənin sel kimi göz yaşı tökən gözlərinə baxır, tez də nədənsə ehtiyatlanaraq gözlərini qaçırıb yenə yerə zilləyirdi. 

   Lakin xəstənin əzablı hıçqırıları ilə daha çox davam gətirə bilmədi. Onun gözlərinə uzun-uzun baxdı əvvəl, sonra:

- Bu düz hərəkət deyil, amma istəyirəm sizə bir söz deyim, dedi. 

   Ayağa durdu qapını açıb koridora boylandı, sonra yenə örtüb xəstəyə yaxınlaşdı. 

 - Özünü hər gün belə üzməyinə çox pis olur ürəyim. Məncə bəzi şeyləri bilməlisən. 

   Xəstənin özü də, yanağındakı göz yaşları da bir anda dondu sanki. Həyəcanla atan ürəyinin səsi qulaqlarında eşidildi. Yoxsa, yoxsa günlərdən bəri çəkdiyi iztirablarına bir cavabmı alacaqdı, o zəhlətökən dumanda yolunu tapmaq üçün bir işıq ucumu görünürdü?! Bu dəfə də baxışları tibb bacısının gözlərində donub qaldı.

- Nə bilim vallah, - deyirdi tibb bacısı - bilə-bilə, belə ağlamağına hər gün durub baxmaq da insafsızlıqdır axı! Bircə şeyi bilməyini istəyirəm, qoy ürəyin rahat olsun. Canım-gözüm, eşidirsən məni? Bunu bil ki, sənin övladın yoxdur. Heç vaxt da olmayıb. Şükür qurban olduğumun hikmətinə. Elələri var doğub atır bir qırağa, nə balasının qayğısını çəkir, nə analıq edə bilir. Eləsi də var sənin kimi... Nə bilim...

   Tibb bacısının səsi yavaş yavaş uzaqlaşıb lap quyunun dibindən eşidilir kimi oldu. Bir anda günlərlə içində yolunu azdığı ağ duman, qara boğanağa çevrilib onu əzməyə başladı. Bu qaranlıq onu boğur, nəfəs almağını çətinləşdirirdi. "Sənin övladın yoxdur", "Heç vaxt da olmayıb" tibb bacısının eyni cümlələri təkrar edən səsi bu qaranlıqda şimşək olub çaxırdı. Hər dəfəsində də bir xatirəsini işıqlandırıdı onun. 

   Dilbəri xatırladı, gülərüz Dilbəri. O evə köçəndən bəri ondan köməyini, dəstəyini əksik etməyən qapıbir qonşusunu. 

   Sonra... Sonra... Dünya başına yıxıldı sanki... Sonra uşaqları xatırladı.

   Dialoqlar, hadisələr ard-arda uçuşdu beynində.

"-Xala anam açarı sizə verib? 

 - Hə quzum al, aça biləcəksən özün?.." 

"- Allah köməyin olsun, ay qonşu, sən burdasan ürəyim rahat gedirəm işə. Səni elə Allah mənim üçün göndərib bura."

" - Ay Dilbər, gör nə deyirəm, sən evə gec gəlirsən, uşaqlar da bütün gün tək qalırlar evdə. Baxma uşaqdılar, bir xəta edərlər. Mən də evdə bayquş kimi otururam səhərdən axşama... Deyirəm bəlkə elə bizdə gözləsinlər səni, mənim də başım qarışar..."

   Axşamacan qayğısına qaldığı, bərabər oyun oynadığı uşaqların axşam ürəksiz evə dönüşlərini xatırladı... Sonra bir gün anasından danlaq eşitmiş qızcığazın ağlaya-ağlaya ona şikayətləndiyi an düşdü yadına:

"- ...Nifrət edirəm ona... 

 - Aaa elə demə Leylam, o sənin anandır... Nə deyirsə, sənin yaxşılığına deyir...

 - Elə ana olar?! Özü bütün günü işdə, xəbəri də olmur bizdən. Üstəlik bilib-bilmədən də danlayır məni camaatın içində, qızların yanında necə pərt elədi məni, bilirsən?!... Olmaz olsun belə ana... Kaş sən bizim anamız olardın!"

   O anda qəlbindəki duyğuların beynində oyatdığı fırtınaları xatırladı...

 "Kaş sən bizim anamız olardın!"... 15 illik qəlbi həsrətdə, qucağı boş keçirdiyi ailə həyatı... Sevdiyi halda boşanmaq məcburiyyətində qaldığı həyat yoldaşı... Hər şey çox başqa ola bilərdi... Əgər... Bəlkə heç gec də deyil... Bəlkə hər şeyi düzəltməyin bir yolu var...

 Və o məşum gün... Uşaqlarla xoşbəxt bir həyata qaçdıqlarını düşündüyü o gün... Hər şeyi düşünmüşdü... Uzaq rayonların birində ev tutmuşdu... Bir müddət orda yaşayacaqdılar...

   Nə oldusa maşında uşaqların məsləni anladığı andan sonra oldu... O qədər əmin idi ki... Onların bu xəbərə sevinəcəklərinə o qədər inanırdı ki... Bəs nə olmuşdu?! Az qala hər gün analarında şikayət edən bu uşaqlar indi niyə geri dönmək istəyirdilər? Niyə ona qalmaq üçün yalvarırdılar?! Axı belə olmamalı idi... Balaca oğlan "Anaaa" deyib fəryad etməyə başlamışdı... Qız "Səni çox istəyirəm, amma sən axı anamız deyilsən, ola da bilmərsən..." deyə dilə tutmağa çalışırdı onu. Bir anda dünyası tərsinə dönmüşdü sanki. Hönkürərək, "Susun" deyə qışqıraraq sakitləşdirməyə çalışırdı onları..."Niyə belə edirsiniz? Nə oldu sizə?" Sonra sözünə baxmayan maşın rulu... Ən son xatırladığı maşının yoldan çıxıb böyük bir ağaca çarpması idi... O anda bütün ətraf ağappaq duman idi...

 - Ay qızım nə oldu sənə? Ay Allah nə qələt idi elədim?! Yaxşısanmı, bala, yaxşısanmı? 

   Tibb bacısı onun ağappaq olmuş üzündən gözlərini ayırmadan həyəcanla çiyinlərindən tutub silkələyirdi. O isə sel kimi boşalan göz yaşları ilə islanmış üzünü yana çevirib yastığa basdı...

- Kaş, dedi, - Allahım, kaş elə o dumanda itib qalardım... Kaş o dumandan heç çıxarmayardın məni...

30.05.2024

Ps: Bu hekayəmi başlayanda əlimdə, həqiqətən də, sadəcə duman vardı. Bir aydan çox bir vaxtda arada 1-2 cümlə artırmaqla hekayəm istiqamətini özü müəyyənləşdirdi. Bu mənim üçün yepyeni və fərqli bir təcrübə oldu.😇

   

Sevgin nə qədərdir? (Şeir)

 

Olduğu tək hamını bacararsan sevməyi?

Qüsurunu görmədən, qarşılıq gözləmədən?

Hər kəsin eynidirmi sənin qəlbində yeri?

Yoxsa ki, ayırırsan yaxşısını pisindən? 

Ətir saçan çiçəyə, yeni açan qönçəyə,

Güldən-gülə dolaşan al-əlvan kəpənəyə

Duyduğun heyranlıqla lap eyni dərəcədə

Baxarsanmı torpaqda eşələnən böcəyə?

Soyuq simamı gözəl, isti bir təbəssümmü?

Sevərsən qara qışı çiçəkli bir yaz qədər?

Kiçicik arzulara sərf edərək ömrünü

Dibdə olmaq çətindir, çəkir səni zirvələr?

Gündüzün aydınlığı, gecənin qaranlığı,

Uzaq qocalıq qədər ölümün yaxınlığı,

Daşıyırsa hər biri öz içində hikmətlər

Bizə də ayırmadan bunları sevmək düşər.

Umman Aslan

Günlük (hekayə)

 

05.11.99

 

   Yorğunluqdan və yuxusuzluqdan gözlərim yumulur, amma bu gün yaşadıqlarımı mütləq qeyd etməliyəm deyə düşünürəm. Hər nə qədər yazmaq mənə çətin olsa da...

   Anarla Lalənin məni təbdən çıxaran davranışlarına biganə qala bilmədim artıq bu gün. Onların hamının gözü önündə utanmadan, çəkinmədən olan yaxınlığı ilk gündən gözümə batırdı onsuz. Hər ikisi ayrı-ayrılıqda ağıllı, tərbiyəli uşaqdırlar. Hər ikisi yaxşı oxuyan, dərslərinə həmişə hazırlıqlı gələn şagirdlərimdəndirlər. Di gəl abır-həyadan yoxsundular sanki. Başa düşürəm, yeniyetməliyin xüsusiyyətlərini də lap gözəl bilirəm. Amma bu qədər də olmazdı axı! Heç olmaya müəllimlərdən çəkinməlidirlər ya yox? Çox vaxt yan-yana eyni partada oturmaları, dərsə bir gəlib getmələri bu yana dursun, Lalənin Anarın kitab dəftərini də daşıması məni əməllicə cin atına mindirirdi. Bu qızda heçmi qürur yoxdur, deyə fikirləşə-fikirləşə içim içimi yeyirdi. Oğlanlarımız onsuz da çox vaxt qarınlarına taxdıqları bircə dəftərlə gəlirlər məktəbə. Bir dəftəri daşımaq çoxmu çətindir Anar üçün görəsən? Bir neçə dəfə yaxın müəllimələrin yanında bu söhbəti açmaq istəsəm də, həya elədim düzü. Fürsət gözləyirdim elə hər ikisini acılamaq, ürəyimi boşaltmaq üçün. O fürsət də bu gün doğdu. Dəftərlərdə yoxlama aparmaq istəyəndə Anarın dönüb qaşla-gözlə dəftərini Lalədən istədiyini gözaltı müşahidə elədim. Qız da çantasını açıb bir az qurdalandıqdan sonra Anara baxıb təəssüflə başını buladı. Yoxlama növbəsi Anara çatanda durub deməsinmi "Müəllimə, Lalə dəftərimi gətirməyib." Qan beynimə sıçradı. O ki var danladım oğlanı ki, sənin dəftərinin Lalədə nə işi var? Sən niyə dəftər-kitabını özün daşımırsan?" Oğlan qızarıb-bozarsa da heç nə demədi. Əslində dərdim təbii ki, dəftər deyildi. Əsas dərdim bu "cütlüyü" utandırmaq idi. Ona görə sonra Laləni də ayağa qaldırıb soruşdum ki, "Ay bala Anarın dəftərinin səndə nə işi var, axı? Niyə özündə, öz evində deyil?" Qız bir anlıq təəcübdən iriləşən gözlərini üzümə zilləyib duruxdu. Sonra "Müəllimə, Anarla biz eyni evdə yaşayırıq da, qardaşımdır" deyəndə elə bil başımın üstündə ildırımlar çaxdı. Güclə çıxan səslə "Siz bacı-qardaşsınız?" deyə soruşa bildim. "Bəli, Anar qardaşımdır" dedi. "Nə olsun ki, qardaşındır. Dəftər kitabını özü niyə gətirmir?" deyə soruşaraq vəziyyətdən çıxmağa çalışdım. Qız qardaşına baxıb çiyinlərini çəkdi. Daha bir söz deməyib yoxlamaya davam etdim. Amma aylardır bu iki uşaq haqqında bəslədiyim sui-zənnlərim qəfil dəyən bir sillə kimi yanaqlarımı yandırırdı. Arada jurnala göz atdım. Doğrudan da soyadları eyni idi. Mən bunu necə gözdən qaçırmışdım?! 

    Hal-hazırda bunları hələ də ürəyimi əzməyə davam edən utanc duyğusu içərisində yazıram. İxtisasımla bağlı bir dərs daha aldım bu gün. Maraqlıdır mən uşaqlara dərs keçib elm öyrədirəm. Onların sayəsində isə həm həyatı, həm də peşəmin incəliklərini öyrənirəm. Hələ nə təcrübəm var ki, cəmi 6 ay. Ümid edirəm zamanla önümdəki uşaqlara həqiqi pedaqoq kimi yanaşa biləcəm. Onları heç bir bədgümanlıq içərisində olmadan olduqları kimi sevəcəm... Və heç bir məsələnin iç üzünü bilmədən, fikir yürütməyəcəm.

Belə... Sabah yenə tez durmalıyam. Gedim yatım. Əgər yata bilsəm...

Məni unutmayın (şeir)

İstəyirəm xatırlanmaq

Yaddaşlarda yaşamaq.

Bir gün tamam xəyal olmaq, 

Bir gün tamam yox olmaq...

Bu dünyada iz qoymadan

Adsızlara qoşulmaq...

Necə ağır aqibətdir

Hiss edən ürək üçün.

Yad edilməkdir istəyim

Dünya durduqca hər gün.

Mən çəməndə ot deyiləm

Ancaq yazda görünən.

Payızda saralıb solub

Torpaqlara gömülən...

Mən insanam, düşünürəm,

Vicdanım var, ruhum var.

Dünyalara sığışmayır

Qəlbimdəki arzular...

Xəyallarım sərhədsizdir,

Qəlib, hüdud tanımır.

Bu dünyanı aşıb keçib

Sonsuzluğa calanır.

Bu haqq-hesablar çətin,

Bu düşüncələr dərin...

Bilirəm yaşadacaq

Məni xoş əməllərim.

Onlar məni edəcək

Əbədiyyət sirdaşı,

İmdadıma yetəcək                 

Sildiyim hər göz yaşı.

Yalnız xeyir dualar

Olacaq mənə həmdəm

Mən yadlarda qalacam

İnanıram könüldən.

Umman Aslan 

Bəs mən niyə bilmirəm?! (hekayə)

 

   

   Gözlərini açar-açmaz soğançanın qoxusu burnunu qıdıqladı. Anası hər zamankı kimi səhər erdən günorta yeməyini hazırlayırdı deyəsən. Mətbəxdən od üstündə qışqırışan soğanların xışıltısı və ara bir onları yerinə oturdan qazana dəyib taqqıldayan taxta qaşığın səsi gəlirdi.

    Bayırda isə hiss olunurdu ki, artıq şəhər günə başlayıb. Uşaqların səs-küyü, eyvandan hərdən övladını səsləyən ananlardan birinin çığırtısı, səyyar meyvə satanın exolu səsi və ara-bir maşın siqnalı... 

   Deyəsən, bu gün bir az gec oyanıb. "Nə əcəb anam səsləməyib?" deyə düşündü. "Onun sevmədiyi şeydir gec qalxmaq. Sübhdən durub günortaya qədər bütün işlərini qaydasına qoymalıdır."

    Ağlı kəsəndən belə idi anası, heç bir işini təxirə salmaz, hər işini vaxtında edərdi. Xəyalları onu dartıb uşaqlığına, anasının gənc, həm çöldə, həm evdə dincəlmədən işləyən, bununla yanaşı övladına ayırdığı zamanı, ondan qayğısını bir an əksik etməyən vaxtlarına apardı. Bu xəyalların hiss etdirdikləri qəlbində anasına qarşı şiddətli bir şəfqət oyatdı. "Mənim zəhmətkeş anam, deyə, düşündü. Həyatdakı tək dayağım, yeganə övladını heç kimə möhtac etmədən təkbaşına böyüdən mətanətli anam. İndi növbə mənimdir. Zəhmətinin meyvəsini dərmək vaxtın çatıb artıq, xoş günlərin qabaqdadır, anam. Çəkdiyin bütün əziyyətləri unutduracağam sənə." 

   Heç yeri olmasa da bu hisslərin arasına onu son günlərdə narahat edən ananın qəmli siması gəlib oturdu. "Mənə bildirməsə də bir dərdi var sanki, soruşuram demir də". Bir az da düşüncələrlə boğuşduqdan sonra qalxdı yerindən. Yatağını yığdı. Ananın səliqəsi otağın hər tərəfində özünü nümayiş etdirirdi. Kitab dolabının yanıdan keçib pəncərənin önündə dayandı. 

   Ağappaq, sabun qoxan tül pərdənin arxasından həyəti seyr edərkən yenə xoş bir duyğu yayıldı qəlbinə. Bu gün gözlənilən görüşün xəbərçi duyğusuydu bu. Bir müddət fikrə daldı, bu daldığı düşüncələrdən ürəyinin döyüntüsü ara-ara şiddətlənir, yanaqları qəlbinin yüksək templə vurduğu qandan allanır və üzünə bir təbəssüm yayılırdı. 

"O da belə hiss edirmi görəsən?! Hər dəfə ilk dəfə imiş kimi həyəcanlanırmı? Ah, Dilbərim ahh"

    Saatına baxdı. Bir az da keçsə bu romantik düşüncələrin ağuşunda bir ömür təkbaşına çırpınacağını hiss elədi. 

   Hazırlanmağı çox çəkmədi. Otağından çıxıb mətbəxə tərəf getdi. Anası indi də qab yuyurdu. Qapı aralığına söykəndi "Anacan, mən çıxmalıyam. Dilbərlə bu gün görüşümüz var, bilirsən. Səhər yeməyini onunla yeyəcəm " dedi. Xəfifcə başını sallayaraq cavab verən ananın, deyəsən, dərin fikrindən ayrılmağa heç niyyəti yox idi. Bundan inciyənfason olsa da, arvadın üstünə çox getmək istəmədi. Anasının pəncərədən düşən işığın altında parlayan gümüşü tellərinin və üzündə özünə yol açmış incə qırışların artdığını bir anda ürək ağrısı ilə hiss elədi. Köks ötürüb "Mən getdim" dedi.

    Məhəlləyə çıxıb binanın yola baxan tərəfinə yönəldi. Çöldə boz dumanlı, ilıq bir payız havası olsa da, qəlbində bahar günəşi çiçəklər açdırırdı. Burnuna dəyən xəzan qoxusu belə, ona əsrarəngiz bahar çiçəklərini xatırladırdı. Görüş anının xoş xülyası sayəsində kefi kök idi. Odur ki, tələssə də yanlarından keçərkən məhəllədə futbol oynayan uşaqların toplarına bir təpik vurmağından, həmişə pəncərədən həyəti güdən Məsmə nənəyə salam verməyindən, səkidə uzanıb özünü günə verən pişiyi sığallamağından qalmadı. İki-üç yarpağını tökmüş çinar ağacı, bir ədəd də yaşlı ərik ağacı olan, altında kişilərin yayda gecəyarılarına kimi domino çırpdıqları rəngi solmuş taxta oturacaqlar yerləşən bu məhəlləni nə qədər çox sevdiyini düşünməyə belə macal tapdı. 

    Yolu keçib, o tərəfdə qonşu məhəllədə yaşayan Dilbərgilin binasına, bloklarının önünə yanaşdı. Hər həftə gözlədiyi eyni yerdə dayandı. Qəlbi səbirsizliklə çırpınır, vüsal anının həsrəti hisslərini çuğlayırdı. Nədənsə, həmişə vaxtında gələn Dilbər gecikir, gecikdikcə gəncin həyəcanı daha da artırdı. Bir xeyli gözlədikdən sonra gül üzlü Dilbəri göründü blokun qapısında. Narahatlığın yerini hədsiz sevinc aldı. Dilbər ona tərəf baxıb bir az dayandı. Gənc gülümsəyib bir neçə addım önə getdi. Başını aşağı saldı Dilbər, yavaş-yavaş ona yaxınlaşdı, düz yanına çatanda başını qaldırdı, gəncin gözlərinin içinə baxıb dərin bir kədərlə köks ötürdü və heç nə demədən keçib getdi. "Dilbər, Dilbərim!" yanından ötüb keçən qızın arxasınca təəccüb içində dönüb baxdı.

    Gözlərinin ona göstərdiyi şey qarşısında birdən bütün qanı dondu sanki, hiss elədi ki, yer ayağının altında durmur, göylə yerini dəyişdirməyə çalışır. Dilbər əlində bir buket gül tutmuş hündürboy, əsmər bir gəncə yaxınlaşdı, əvvəl duruxdu, dodağının ətradındakı əzələlər yuxarı dartınmaq üçün xeyli səy göstərdi, dərin-dərin nəfəs çəkdi, gülü aldı və müti bir şəkildə gəncin yanında dinməzcə uzaqlaşdı.

    "Necə yəni? Necə axı? Dilbər! Dilbər!" Qız dönüb geriyə belə baxmadı. Onların ardınca dəhşətli bir iztirabla baxan gənc nə düşünəcəyini bilmirdi. Vücudundakı bütün qanlar beyninə hücum edib, onu partlatmağa çalışırdı sanki. Qəlbi döyünməkdən imtina edib öləzimiş, dayanmaq üçün fürsət gözləyirdi. 

   "Bu nə deməkdir? Niyə? Nə üçün?" evə sarı addımlayarkən dolu kimi yağan sualların altında ruhu dəlik-deşik olurdu. Anasının yanına tələsirdi, ona danışacaqdı hər şeyi, həmişəki kimi onunla tapacaqdı suallarının cavabını və təsəllisini.

    Qəfil ananın son günlərdəki halı düşdü yadına, ikinci dəfə ildırım vurmuş kimi səndələdi. "Bilirdin, dedi, sən də bilirdin. Ona görə gülmürdü üzün, ona görə üzümə baxa bilmirdin. Bunu məndən necə gizlədərsən axı? Necə? Heç olmasa çıxanda deyərdin. Bu vəziyyətə düşməyimə necə razı oldu ürəyin?" Qəlbində yaranmış hiddət anbaan artır, dolaşan ayaqlarına baxmayaraq evə bir an öncə çatmaq üçün can atırdı.

    Çöl qapıdan girəndə anasının həzin ağlar səsi ilk dəydi qulağına, amma hiddəti o qədər çox idi ki, bunun səbəbini düşünməyi ağlına belə gətirmədi. Səsi izləyərək öz otağına tərəf getdi. Qapıdan tənginəfəs girib sual dolu baxışlarını anasının sel kimi yaşlar boşalan üzünə zillədi. Ana kədərində elə qərq olmuşdu ki, oğlunun gəlişini hiss etmədi belə. Onun yatağında oturmuş, köksünə basdığı bir şeylə önə-arxaya yırğalanıb dururdu. Bu mənzərə qarşısında donub qalmış oğlan əməllicə özünü itirdi. Ana bir ara dayandı, içini çəkə-çəkə əlindəkini köksündən araladı, dizlərinin üzərinə qoydu. Gənc qara lent bağlanmış, bayraq fonunda hərbi geyimdə çəkdirdiyi qəhvəyi çərçivəli şəkli görəndə duruxdu, nəzərlərini qaldırıb çarpayısının yanındakı divara, günlərdir buradan niyə asıldığını heç cür anlaya bilmədiyi əsgər formasına baxdı. 

   Ana isə hələ də hıçqıra-hıçqıra ağlayırdı.

Kinli ürək (Şeir)

Ürəyim soyudusa gözləmə tez isinə 

Don tutmuş qapıları çətin açıla bir də

Qoymur ilıq hissləri girsin buzdan qəsrinə

Yığıb əlin-ətəyin çəkilir öz içinə

İlk baharı gecikir, açmır gülü-çiçəyi

Rənglərini itirir, solğun düşür ürəyim.

Qarışır bir-birinə uydurması, gerçəyi

İnanıb yanılmaqdan yorğun düşür ürəyim.

Xəyalların unudur, buz tutur arzuları

Dərinlərə basdırır puça dönmüş diləyin

Rola girə bilməyir, soyudur duyğuları

Sonra da adı qalır "Nə kinlidir ürəyin!"

Umman Aslan

Şeiri səsli dinləmək üçün : İnstagram

Qəlb qırıqlığı (Hekayə)

-Oy aman dondummm... Buzdur ey hava buzzz... Bıy evdəsən? Nə yaxşı tez gəlmisən?! İşdə bir problem yoxdur?

-  ...

Qadın paltosunu asıb, önündə dayanmış həyat yoldaşına döndü. Kişinin üzündəki ifadədən sarsılıb dili topuq vura-vura :

-Nə olub, Nazim? Niyə elə baxırsan? -deyə soruşdu, - qorxutma məni, de görüm nə olub?

   Kişinin burun pərləri şişmiş, qaşları düyünlənmiş, zəhrimar yağan gözləri qıyılmışdı.

-Sən canı nə... 

   Qəfildən üzünə dəyən şiddətli şillə ilə sözü ağzında qalan qadının bütün bədəni uçalandı. Gözləri böyümüş halda əlini üzünə qoydu, yanağı qızdırmalı kimi od tutub yanırdı. Kişi isə dönüb sürətli addımlarla vanna otağına yönəldi, girib içəridən qapını bağladı.

   Qadın uzun müddət olduğu yerdən tərpənmədi, sanki ayaqlarından yerə mıxlanmışdı. Elə qapının ağzındaca donub qalmışdı. Bir müddət sonra yavaş yavaş ürək döyüntüsü və nəfəsi yavaşladı, donu açılmış kimi bir az qımıldadı. Sonra ayaqlarını sürüyə-sürüyə qonaq otağına keçib divanın üstünə çökdü. Hələ də vanna otağından çıxmayan həyat yoldaşının çıxıb bir açıqlama etməsini gözlədi.

   Nəhayət, otağa gəlib çıxan kişi əsəbi halda keçib kresloda əyləşdi. Telefonu əlinə alıb qurdalanmağa başladı.

   Bir müddət sakitcə gözləyən qadın:

- Nə üçün şillə yediyimi öyrənə bilərəm? - deyə titrəyən bir səslə soruşdu.

- ...

- Səninləyəm, cavab ver mənə.

- ...

- Niyə dillənmirsən? Niyə dəli edirsən adamı?! Danış deyirəm sənə! Eşitmirsən məni? Danış deyirəm danışşş dəəə... - qadın özünü idarəni itirib var qüvvəsi ilə qışqırırdı.

   Kişi isə ağzına su alıb oturmuşdu sanki. Arabir dillənmək istəsə də sonradan nədənsə vaz keçir. Yenə dinməz söyləməz telefonunda qurdalanırdı.

- Sən danışana qədər burdayıq. Nə yatmağa qoyaram, nə dincəlməyə. Sən mənə vurduğun şillənin cavabını verməlisən, eşidirsən? Verməlisən.

   Uzun bir süküt çökdü araya... Qadının bayaqdan tutub saxladığı göz yaşları bundan artığına tab gətirə bilməyib sel kimi boşalırdı yanaqlarında. Əvvəl boğulsa da səssizcə, sonra isə hıçqıra-hıçqıra ağlamağa başlamışdı.

   Kişinin də tutqun rəngi yavaş-yavaş açılmış, hətta avazımış, telefonu əlindən yerə qoymuş, bir-birinə kip sıxılmış dodaqları aralanıb küsmüş uşaqlarınkı kimi aşağı sallanmışdı.

   - Məni bütün məhəlləyə, dosta-tanışa rüsvay elədin. Heç kimin üzünə baxa bilməyəcəm. Papağımı yerə soxdun- nəhayət, dilləndi kişi.

   Qadın başını qaldırıb, təəccüb dolu baxışlarını yoldaşının üzünə dikdi. 

- Heç nə başa düşmürəm. Neyləmişəm mən?! 

- ...

   Yenə uzun səssizlik. Qadın öz aləmində götür-qoy edir, kişinin sözlərinə anlam verməyə çalışırdı.

- Dünən işdən gec gələndə nə dedin mənə?

- Nə dedim? - qadın bir anlıq özünü itirdi, yanaqları allandı.

- Demədin mənə ki, Sürəyya ilə qadın salonuna getmişdik?

- Hə, nnoolsun ki...

- Sürəyya dünən Rüfətlə rayona toya gedibmiş, özü də sübhdən.

- Həə? Onu kim dedi?

- Bu xəbəri mənə kimin dediyinin bir əhəmiyyəti var, Sənubər? Burda önəmli olan bircə şey var - mənə yalan danışmısan!

- İndi sən nə deməyə çalışırsan, Nazim? Məni nə ilə günahlandırırsan? Dediyim yalana görə idi o şillə?

- Tək yalan olsaydı dərd yarı idi...

- Hə de də, niyə dayandın? Başqa nə var ki? Başqa hansı günahı işləmişəm?

- Bunu danışmağa utanıram ey mən, vallah utanıram... Mən sənə inanmışdım, kim eləsə, Sənubər heç vaxt mənə xəyanət eləməz deyirdim.

- Xəyanət?! Sən nə danışırsan ay kişi? 

- Dünən Kamilin maşınında görüblər səni. Axşam mən sənin yolunu gözləyən vaxtı özü də...

- Bu nə deməkdir?

- Heç nə danışma, Sənubər! Danışıb bir az da gözümdən düşmə... Çox heyif deyirəm sadəcə, çox heyif... 

- ...

- İki gün əvvəl Ənvər irişə-irişə mənə deyəndə ki, "Sənubər bacını Kamillə şirin-şirin danışan yerdə gördüm. Sən bilərsən də nə barədə imiş söhbətləri?" az qaldım ağzının üstünə bir yumruq ilişdirim. Özümü zorla saxladım. Fikirləşdim yalandan mənə sataşır it oğlu... Heç inanmazdım...

- ...

- Hə niyə dinmirsən? Bayaqdan səsin-küyün götürmüşdü buraları?

   Sənubər ala gözlərini ətəyində birləşdirdiyi əllərinin bir-birini didən baş barmaqlarına zilləmişdi. İçində nəsə qaynayırdı sanki, amma çöldən sakit görünürdü. Bütün günahları üzə çıxdıqdan sonra daha pisinin olmayacağı düşüncəsi ilə rahatlamış adamları xatırladırdı.

"Dillən də, niyə susursan?! De ki, yalandır, de ki, böhtandır. Belə sakit qalmaqla mənim ürəyimi partladırsan axı! Üzün gəlmir hə danışmağa?.. Eh Sənubər, çox heyif..." fikrində öz-özü ilə danışan Nazim ayağa durub yataq otağına keçdi. Pallı-paltarlı özünü yatağın üstünə atdı.

   On beş illik evlilik həyatlarında Sənubərdən bu qədər inciyib, qırıldığı heç olmamışdı. Övladsız qalmaqları belə Nazimə bu qədər yer etməmişdi. Onların bir-birindən gizli, ayrı heç bir sözləri, hərəkətləri olmamışdı. Sənubərin dəyəri Nazimin gözündə çox idi, lap çox. Həkim övladlarının olmamasının səbəbkarının o olduğunu söylədiyi halda, Sənubərin hər kəsə problemin özündə olduğunu deməsi bu qadını onun gözündə daha da ucaltmışdı. Yer-yataq bilən, hər kəsin hörmətini saxlayıb, hamının da hörmətini qazanan qadınlardan idi o. İndi bu xəyanətinə heç cür inana bilmirdi. Deməli, belə olurmuş deyə düşündü... Yaşlandıqca adam dəyərdən də düşürmüş... Bu düşüncələrlə necə yuxuya daldığından özü də xəbərdar olmadı. Qarmaqarışıq yuxularla səhərəcən boğuşdu.

   Gözlərini açanda günün ilk işıqları pəncərədən içəri süzülməyə başlamışdı. 

   Əvvəl axşam olanları tamamilə unutmuş halda yeri boş qalan Sənubərin mətbəxdə olduğu düşüncəsi ilə uzandığı yerdən yataq otağının qapısına boylandı. Sonra birdən olanları xatırlayınca ürəyi sıxıntı ilə doldu. 

Ev səssiz idi. Sənubər deyəsən qonaq otağında yatmışdı axşam. Nazim durub yavaşca qonaq otağına keçdi. Otaq boş idi. Ətrafı nəzərdən keçirərkən masanın üstündəki kağız və kiçik bir hədiyyə paketi diqqətini çəkdi. Bir anda qəlbi qorxu və həyəcan hissi ilə çırpındı. Cəld masaya yanaşıb kağızı götürdü. Sənubərin çox yaxşı tanıdığı xətti ilə yazılmış bir məktub idi bu. Hədiyyə paketini də götürüb divana yanaşdı, oturdu, paketi yanına qoyub məktubu oxumağa başladı.

"Bir gün belə bir məktub yazacağım heç ağlıma da gəlməzdi, Nazim. Düzü nə yazacağımı da bilmirəm. Hardan başlayacağımı da... Biz 15 ildir bir yastığa baş qoyuruq. 15 ildir yediyimiz-içdiyimiz ayrı getmir. Bir-birimizdən gizli-saxlı heç bir söhbətimiz olmayıb. Mən elə bilirdim bu ömrümüzün sonuna qədər elə beləcə də davam edəcək. Amma deyir sən saydığını say, gör fələk nə sayır... Nə isə... Çox uzatmaq istəmirəm.

     Dilbərin halına necə yandığımı bilirsən. Cavan yaşda yoldaşını itirib, illərlə onun yasını saxlamaqdan necə solduğunu, gəncliyinin necə əldən getdiyinin fərqində olmamasına necə ürəyim ağrıdığını həmişə danışmışam sənə. Kamil də yazıq Vüsaləni itirəndən sonra heç cür özünə gələ bilmirdi, bilirsən. İki balası ilə tək başına bu həyata sinə gərmək ona da çox ağır idi. Sağ olsunlar Vüsalənin ana-atası ona məsləhət görüblər ki, belə tək qalmasın, heç olmaya uşaqlarının xatirinə özünə bir həmdəm tapsın. O da əvvəl qəti etiraz edib. Sonra vaxt keçdikcə böyüklərin nəsihətlərində haqlı olduqlarını anlayıb. İlk ağlına da Dilbər gəlib. Mənim onunla yaxınlığımı bildiyi üçün o gün işdən gələndə qabağıma çıxdı. Utandığından qızarıb-bozarsa da mənimlə bu haqda məsləhət eləmək istəmişdi. Düzü mən də çox sevindim. Çünki Kamili də azdan-çoxdan tanıyıram. Mənim də bu işə müsbət baxdığımı görüb bu haqda Dilbərin ağzını aramağımı xahiş etdi. Ənvərin bizi gördüyü o "şirin-şirin" söhbətimiz bu olub. Bu söhbət haqqında sənə heç nə demədim. Düşündüm ki, məsələ dəqiqləşmədən kiməsə danışmaq doğru olmaz. Yerin qulağı var deyirlər. Dilbərin adının hallanmasını heç vaxt istəməzdim.

   Dilbəri də söhbətdən hali elədim. Bir az nəm-nüm eləsə də axırda heç olmaya bir dəfə görüşüb danışmağa razı saldım onu. 

   Mən paltomu aldığım gündən hər əynimdə görəndə "Ay Sənubər bacı, bu palto çox gözəldir ey, çox. Rəngi, duruşu əla yaraşır sənə. İstəyirəm eynisindən alım mən də" deyirdi. O gün də sevincək yazmışdı ki, bəs paltomun eynisindən tapıb alıb. Çox güman Kamillə görüşə təzə paltosunu geyinib gedib, maşında gördükləri də mən yox, Dilbər olub. 

Nə isə... And olsun Allaha, bunları sənə özümə bəraət qazandırmaq üçün yazmıram, Nazim. Bu indi o qədər mənasız və yersiz gəlir ki, mənə... Mənim tanıdığım Nazim, bütün dünya bir tərəfə durub mənə qara yaxsa da, tək başına əks tərəfdə durub mənə inandığını hayqıran Nazim idi. Mənim tanıdığım Nazim, qəlbində 15 illik həyat yoldaşına qarşı zərrə qədər şübhənin yer tapmasına aman verməyəcək qədər içi güvən hissi ilə dolu Nazim idi... İndi bayaqdan düşünürəm... Sən demə, biz bir-birimizi heç vaxt tanımamışıq, Nazim... Nə sən məni tanımısan, nə də mən səni... 15 il özümüzü aldadaraq yaşamışıq sən demə... İçimdəki yanğını və xəyal qırıqlığımın acısını, sınan qəlbimin ağrısını sənə heç cür təsvir edə bilmərəm, Nazim... Belə... Nə yazsam artıqdır deyə düşünürəm...

   Yadımdan çıxmadan bunu da deyim. Bilmirəm sənin yadındadırmı?! Bizim evliliyimizin 15 ili tam da bu gün tamam olur. Neçə aydır, gizlicə maaşımdan bir az pul ayırırdım, dünən Sürəyya ilə qadın salonuna getməmişdik əlbəttə, sənə o çox sevdiyin saatı almaq üçün getmişdim. Sürpriz eləmək istəyirdim sənə, ona görə yalan deyəsi oldum...

    Belə...

    Düşündüm ki, bir-birini tanımayan iki insanın, bir-birinə güvənməyən iki insanın bir yerdə yaşamağından daha pis heç nə ola bilməz. Əlvida..." 

Umman Aslan

 16.08.2023

  Lənkəran

Səndən ərməğan (şeir)

 

Hər yazdığın məktubun çatanda əllərimə.

Kaş bir görə biləsən necə sevindiyimi!

Necə dəyərli olur bir parça kağız belə?

Dönür alova, oda yandırır əllərimi.

Gözlərim ac qurd kimi yeyir sətirlərini,

Dolanır cümlələrin məchul aralığında.

İsladır göz yaşlarım quraq kirpiklərimi,

Həsrətin selə dönür qızarmış yanağımda

Axı sənin ürəyindən süzülüb hər kəlimə,

Duyuram cümlələrdə qəlbin döyüntüsünü.

Hər hərif əllərindən bir ərmağandır mənə,

Görürəm sətirlərdə məhcub təbəssümünü.

Əllərin əlimdədir, sanki gözün gözümdə.

Saçlarının ətrini, nəfəsini duyuram.

Bu bir parça kağıza mat qalıram özüm də.

Dözə bilməyib tez-tez məktuba sarılıram.

Umman Aslan 

İyul - 2023

Məktub (Hekayə)

    Salam olsun dünyanın ən canlara dəyən, ən yaxşı qızına! Necəsən? Yaşaya bilirsənmi? Qolun necə sağaldımı? Sağalacaq, sağalacaq narahat olma. Soyuq, yağışlı havalarda sızlamağından başqa o qolun sındığı heç yadına da düşməyəcək sonralar, vallah. Çünki sınan qəlbin daha çox ağrıdacaq səni. Nübarla barışdınmı? Nübar yaxşı qızdır. Arada səni əsəbləşdirir, bilirəm. Amma küsmə ondan. Qoy ürəyini boşaltmağa biri olsun heç olmasa. O da olmasa tək başına fikir çəkməkdən dəli olarsan. Onun dəli-doluluğu arada üzünü güldürür barı. İndi sənə məktub yazdığımı bilsə ay gülərdi haa... Vallah mən də bilmirəm heç gülüm öz halıma, yoxsa ağlayım. Hamısı bu çər dəymiş Nərgizin hoqqalarıdır. Göndərdi zorla məni psixoloqa. Ha desəm də ki vallah mən dəli deyiləm, deyir sən bir get yaxşı olacaq. Nədir nədir işdə o ifritə Dilbərin saçın başın yolmuşam. Belə əcəb eləmişəm. Dilini dinc qoyardı, mən də yolmazdım saçlarını. Gedib dalımca gör nə danışıb, sən Allah,  deyib,  onun yiyəsi yoxdur, bayquş kimi tək qalıb. Heç uşaq vaxtı da istəməyiblər bunu. Kül sənin təpənə elə... Nədir nədir Akif müəllim işi ondan alıb mənə verdi. Bilmir acığını necə çıxsın. Sən belə çərənləyib, boş-boş danışmaqdan vaxt tapıb işə özünü versəydin belə olmazdı axı... Nə isə... Nərgiz də dirəndi ki, sənin əsəblərin normal deyil. Nə bilim duyğularını idarə edə bilmirsən, hər uşaqlığından söz düşəndə dəliyə dönürsən zad... Psixoloq da ki od qiymətinə. Vallah ağlımız olmayıb, vaxtında gərək biz də elə psixologiya oxuyardıq. Bundan asan iş?! Otur ancaq camaatın dərdinə qulaq as, bir iki məsləhət ver öz aləmində, tapşırıq ver vəssalam. Al pulunu qoy cibinə. Bu da bir iki dəfə məni danışdırandan sonra evə tapşırıq verib ki, get uşaqlığına məktub yaz. Ona təsəlli ver, sevginlə qucaqla zad... Danışır da özü üçün. Sənin nə çəkdiyini mən bilirəm. Bilirəm ki, indi nə yazsam da sənə təsəlli olmayacaq. Ehh... Kaş indiki ağlımı, indiki yamanlığımı gətirib qoya bilsəydim sənin başına... Gör onda elə döyə bilərdilərmi heç? Ay ağılsızım, niyə döyüləndə ancaq gücünü verirsə göz yaşına. Qışqır da ay bala, qonum-qonşuya hay sal ki, öldürürlər məni. Döyüləndə bir dəfə də sən əl at da o üzünü mürdəşir yumuş Gültəkinin saçlarına. Denən bax nə istəyirsən barmaq boyda qızdan? Nə almısan verə bilmirsən? İndi mən neyləyim ki, dul qalmış uşaqlı adama ərə gəlmisən, sənin uşağın olmur bunda mənim nə günahım var?! De, sadala bir-bir üzünə. Ürəyinə ata-ata dərd yığırsan ey gələcəyinə xəbərin var bundan? O atandan da ümidini üz tamam. Səni başa düşəcəyi günü gözləyə-gözləyə böyüyəcəksən elə. Ya da arada otur qabağında danış Gültəkinin sənə elədiklərini. Bir qram da çəkinmə. Qoy elə hirslənsin, acıqlansın sənə. Qoy onun üzü qara qalsın. Heç olmasa sonralar peşman olmazsan niyə səsimi çıxarmamışam deyə. Sənin əvəzinə Gültəkin doldurur onun qulaqlarını. O da inanır arvadına. Mənim çox hörmətli psixoloqum da deyir ki, gərək atanı, o murdar Gültəkini bağışlayasan. Bağışlamasan ürəyin rahatlıq tapmayacaq. Pah atonnan...  Elə bircə o qalıb. Bağışlamayacam. Belə istəyir dünya dağılsın bağışlamayacam. Sən də qəti bağışlama ha... İndi getsinlər o günahsız yerə tökdükləri göz yaşımın hesabını versinlər... Nə isə.. Sən də ürəyini sıxma... Yaman günün ömrü az olar. Bilmirəm, bəlkə yenə yazaram sənə. Di sağ ol. 

Kəpənək ömrü (şeir)

Boynubükük bənövşənin 

küskünlüyündədir qəlbim,

Körpə bahar yarpağının

  kövrəkliyində,

Kəpənəyin titrək qanadının

  zərifliyindədir, bəlkə də.

Fırtınalara o qanadlarla 

  sinə gərdim çarəsizcə...

Azadca uçmaqdı tək diləyim...

Sığarmı qəlb qəfəsə?

Əsir oldu ürəyim,

Yalan dolu nəfəsə...

Kəpənəyin ömrünün 

bu qədər qısa olduğunu 

hardan bilim?!

Tələsmişəm sevinməyə.

Axı mən sonsuzca sevməyə niyyətliydim!

Və əbədən sevilməyə... 

Umman Aslan

Şeiri səsli dinləmək üçün : İnstagram