17 Eylül 2018 Pazartesi

Mart Menekşeleri - Sarah Jio



🔹️Sarah Jio
🔹️Amerika ədəbiyyatı
🔹️336 səhifə
🔹️Qiymət 4/5

   Bu əsər Sarah Jiodan oxuduğum ikinci əsərdir.  İki roman arasındakı bənzərliklər məni təəccübləndirsə də, əsər maraqlı mövzusu ilə yenə də könlümü çaldı.
 
   Hər iki əsərin baş qahrəmanı bir qadındır və  aldıqları zərbə ilə  həyatdan küsmüş, özləri ilə baş-başa qalmaq, bir az olsun uzaqlaşmaq üçün müvəqqəti olaraq başqa bir əyalətə səyahət edirlər : hər ikisi Nyu Yorkdan  Seatle ştatına, hər ikisi dənizlə iç-içə bir qəsəbəyə... Və hər ikisi köhnə bir günlük tapırlar və yenə nə maraqlı bir təsadüfdür ki, hər iki günlüyün sahibləri bir zamanlar müəmmalı bir şəkildə qeyb olmuş eşq qurbanı qadınlardır. Və hər iki əsərin baş qəhrəmanı bu müəmmanı araşdırarkən sonda,  sirr pərdəsini aralaya bildikləri hadisələr ilə bu yolda bərabər irəlilədikləri və aşiq olduqları adamın bağını ortaya çıxarırlar. Sizcə də yetəri qədər bənzərlik yoxdurmu?
 
   Sarah Jio bestseller bir yazıçı kimi sadəcə
Amerikada tanınmır, o bir çox ölkələrdə də sevə-sevə oxunan və təqdir edilən bir yazıçıdır. Bu qədər məşhur bir yazıçının bu şəkildə özünü təkrar etməsi məni xəyal qırıqlığına uğratdı, doğrusu. Ən maraqlı məqam isə oxucuların bunu görməməsi və ya görmək istəməməsi. Müasir oxucuların zövqü və maraq dünyası qəribə gəlir mənə.

   Bu məqamda bir düşüncəmi sizinlə bölüşmək istəyirəm. Eyni zamanda fərqli dövrlərin ədəbiyyat nümunələrini oxuyan biri kimi bunu müşahidə edirəm: artıq yazıçılar obrazların daxili aləminə çox enməyə, onların hadisələr qarşısındakı ruh halətini dərindən analiz etməyə, hadisələrin dövr etdiyi zamanı, yeri geniş təsvir etməyə ehtiyac duymurlar. Müasir dövrdə bir çox əsərlər sırf hadisə yüklüdür - tez-tez dəyişən səhnələr keçir gözlərimizin önündən. Çünki müasir oxucu bunu tələb edir. Artıq heç kim uzun-uzun düşündürücü, xəyala daldırıb təsəvvür etdirici yazı oxumaq istəmir. Bu məni çox təəssüfləndirir. Çünki artıq romanlar bol hadisələrlə yüklənərkən, ədəbi-bədii estetikasını itirirlər. Artıq bir zamanlar əsərlərdə bədiiliyin əsas göstəricisi sayılan bədii təsvir vasitələri demək olar ki, yox səviyyəsindədir. Yalnız bu da deyil. Romantiklik bəsitləşib, eşqin aliliyi, ülviliyi unudulub. Sevgi artıq bir neçə dəfə yaşanıla bilən bir duyğu səviyyəsinə endirilib. Sayılası hələ o qədər çox şey var ki... Bunu başqa bir yazıda ələ alsaq daha məqsədəuyğun olar deyəsən.
 
   Sarah Jionun bu əsərini də, yazıçını sevənlər məndən inciməzlərsə, bədii cəhətdən kasad olaraq dəyərləndirsəm də, təkrar olmağına baxmayaraq mövzusunu  maraqlı hesab edirəm. 

   Novellavari, sirli, bir neçə nakam eşqi içində ehtiva edən hadisələr toplusu;
Peşmanlıq, sevgi, ümid, xatirə və hüzün dolu bir əsərdir " Mart bənövşələri".

   Sarah Jionun digər əsərlərini də eyni bənzərliklə qarşılaşmayıb, bambaşqa hekayələr oxuyacağımı ümid edərək oxumağa davam etməyi düşünürəm.

13 Eylül 2018 Perşembe

Bu da son - Təngaltı, Afurca.



   Hər kəsə salam olsun. Beləliklə, Quba ilə  bağlı bu yazımızla, gəzinti yazılarımıza da son veririk.
   Qubada ən son getdiyimiz yerlər Təngaltı kəndində yerləşən Təngaltı dərəsi və Afurca kəndində axan eyni adlı şəlalə oldu. Qeyd edək ki, bunların hər ikisi təbiət abidəsi kimi qorunub saxlanılır.
  
   Təngaltı kəndinə ilk girdiyimizdə adi kənd mənzərələri bizi çaşdırdı. Adı bu qədər məşhur bir yerin görülməyə dəyər bir hissəsi mütləq olmalı idi. Və elə ki yollar bizi sərt qayalıq və şır-şır axan çay kombininin yanına aparıb çıxardı bütün məsələni anlamış olduq. Bura doğurdan da valehedici idi. Qayaların dibi ilə dağlara doğru uzanıb gedən yol və digər yanda çınqıllı-daşlı çay dərəsi...
 

   Bu yolu heyran-heyran izləyib sonuna gəldikdə, məhz həmin çayın sahilinə gəlib çıxırsan... Burada çay sahilində dolanıb, istəsəniz yaxınlıqdakı  istirahət mərkəzində çaydan-çörəkdən yeyib içə bilərsən (biz orda yemək istəmədik amma).



   Sonra burdan Afurca şəlaləsinə qalxmaq üçün bir yol var ki, həmin yolu hər maşın çıxa bilmir. Üzüyuxarı, daşlı və kələ-kötür yolları çıxa bilmək üçün altı çox hündür bir avtomobiliniz və çox yaxşı sürücülük qabiliyyətiniz olmalıdır. Amma məncə risq etməyə dəyməz. Çünki aşağıda sizi 20 Azn -ə yuxarıya aparıb düşürəcək "Niva"lar gözləyir.

   Əvvəl bu pul hədsiz çox görünsə də yolu çıxarkən izlədiyimiz mənzərələr və şəlalənin gözəlliyi hər şeyi unutdurdu😊.

   İlk əvvəl sürücü bizi ponorama dediyi yerə apardı. Bu dağın təpəsində düz bir taladır. Oradan Təngaltı bütünlükdə ovcunun içi kimi görünür. Keçib gəldiyimiz yollar, çay, meşəli dağlar, hamısı o qədər gözəl görünür ki, burdan.


  Mənzərələri izləyib feyziyab olduqdan sonra şəlaləyə qalxdıq. Afurca şəlaləsi elə Afurca kəndində yerləşir. Şəlalə haqqında qısa məlumat:

Vəlvələ çayının Yan silsiləsini kəsib keçdiyi yerdə əmələ gətirdiyi kanyonvari dərənin yamacında eyniadlı çayın üzərindədir. Çayın yatağında Yura yaşlı əhəngdaşı suxurlarının səthə çıxması və sıldırım pillə əmələ gətirməsi ilə əlaqədardır. Azərbaycan Respublikasının geoloji təbiət abidəsi kimi qeydə alınmışdır və dövlət tərəfindən mühafizə olunur. Hündürlüyü 60 metrdir.
Afurca şəlaləsi öz qeyri-adiliyi və bənzərsizliyi ilə turistlərin və səyahətçilərin diqqətini cəlb edən təbiət hadisəsidir. (Alıntı)

   Bəli, bu şəlalə əvəzsiz gözəlliyə sahibdir. Şəlaləyə çatmaq üçün sıx ağaclı təpə ilə üzüyuxarı xeyli yol gedirsən və birdən şəlalə tam qarşına çıxaraq, salamlayır səni.



   Şəlalənin arxasındakı qayalıq yol kimi oyulub. Bu yolla şəlalənin arxasından keçib onun töküldüyü yerə düşmək imkanı var.


  Düz aşağıdakı qayalıqların üzərində durub şəlalənin suyu ilə təpədən dırnağa islansanız da şəkil çəkdirə bilirsiniz. Şəkil çəkdirməsəniz belə şəlalənin yayda az olan suyunun isfiqamətini ordan-ora dəyişən küləyin sayəsində qayalığın üzərində durmuşkən qəfil sənə tərəf yönələn şəlalənin buz kimi damlaları altında islanmadan qayıtmayın burdan məncə😊.


   Bu gəzintimiz də ürəyimizcə oldu.
Və deyə bilərəm ki, bu dəfə Qubanı ürəyimiz istəyən kimi gəzib qurtardıq. Qubadan dönərkən bu yerlərə məxsus rəngarəng meyvə lavaşlarından, Quba bükməsi və paxlavasından almağı unutmayın.

Elə səyahət yazısı seriyamız da bu illik bu yazı ilə başa çatdı. Başqa yerlərdə, başqa gəzintilərlə nə vaxtsa qarşınızda olmaq ümidilə Allaha əmanət olun...



10 Eylül 2018 Pazartesi

Zeliş / Necati Cumalı



🔹️Necati Cumalı
🔹️Türk ədəbiyyatı
🔹️ 256 səhifə
🔹️ Qiymət : 4/5

✔ "...İçleri ışıl ışıl yanan gözbebeklerinden, yüzlerce, binlerce ışıktan kuş, bir anda uçtular Cemal’in gözlerinin içine kondular. Kalabalıktan biri, o anda aradan geçen on günün küçük küçük kaygılarının, umutlarının, hayal kırıklıklarının, artan sabırsızlıklarının hazırladığı, dillendirdiği bu bakışları görseydi, o gece bir daha gözlerini Zeliş’le Cemal’den ayıramazdı.”
   
   Bəzi əsərlərin qoxusu var demişdim. Oxuyarkən burnuna gələn, səni dartıb əsərin içərisindəki məkana sürükləyən qoxu. Bu da yazıçının məharətidir məncə. Təsvirinin, hiss etdirməsinin, əks etdirməsinin nəticəsidir.
   "Zeliş" yay günündə yol kənarında saralıb qurumuş  otların, xırmandakı küləşin, bostandakı pomidorun,  bibərin, payıza dönəndə yağmurla islanmış tozlu, kələ-kötür kənd yolunun, ayaq altında xışıldayan xəzəlin, ağaclarda toplanmağa hazır zeytunların qoxusunu duya-duya bir kənd sevdasına tanıq olduğum, hələ dünyanın kirlənmədiyi sevgilərin saf və məsum yaşandığı bir dövrə səyahət etdiyim bir əsər oldu.
   Burada mürəkkəb və qarışıq hadisələr, intriqalar, müəmmalı, qaranlıq məsələlər yoxdur. Baş verənlər elə kənd insanı kimi sadədir, mənfilik və pisliklər isə sadəcə cahilliyin bir əsəridir.
   Zeliş adlı bir qız var 17 yaşında, kasıb, tütün becərməklə məşğul olaraq yaşamağa çalışan və başları dolanışığa qarışdığı üçün sevgi-məhəbbəti unutmuş cahil ata-ananın  dörd qızından üçüncüsü.
   Bir də Camal var, əsgərlik yaşına gəlmiş Zelişgilin qonşuluğunda yaşayan bir dəliqanlı.
   Yenə sadəcə bir kənddə baş verə biləcək tanış olma səhnəsi... İpini qırıb qaçan bir keçi və əzilmiş bostan... Keçisinin dalınca gedən Zeliş, əzilmiş bostanlarında qızı görüb ilk baxışdan ona aşiq olan Camal... Zeliş də bu hissə biganə deyil təbii ki...
   Zelişi daha imkanlı birinə vermək istəyir atası. Və hadisələr elə bundan sonra başlayır. Zeliş həm ata-anasına, həm onu qaçırmaq istəyən "qoçaqlara", həm də bütün kəndə elə bir dərs verir ki, uzun müddət dillərdən düşmür.
   Oxuduqca kənd havası kimi insanı məst edən, təsvirləri ilə təxəyyülümüzü hərəkətə gətirib, sadə, xalqdan olan obrazlarının bir qisminə qəzəbləndirib, bir qisminə güldürüb, digər qisminə isə sevgi aşılayan, bir az saf sevgidən, bir az yoxsulluqdan, bir az da cəhalətdən bəhs edən bir əsərdir "Zeliş".

   Köhnə ədəbiyyatı sevən biri olaraq bu romanı çox bəyəndim. Necati Cumalının "Tütün zamanı" seriyası şəklində yazdığı romanlardan ilkidir "Zeliş". Sonra "Yağmurlarla topraklar", "Acı tütün" kimi romanlar da var bu seriyaya aid. Digər kitabları da tapıb oxumağı çox  istərdim.

6 Eylül 2018 Perşembe

Qusarın sərhədlərində (Laza, Şahdağ)



   Beləliklə gəzinti yazımıza qaldığımız yerdən davam edirik. Qubada olduğumuz bir gün Qusar rayonuna keçib oradakı məşhur gəzməli yerlərə də baş çəkmək istədik. Və ilk olaraq dağların qoynundakı şəlalələr məskəni Laza kəndinə getdik. Əvvəl kənd haqqında qısa bir məlumat:


   Laza kəndi Qafqaz sıra dağlarının şimal-şərqində dəniz səviyyəsindən 4242m hündürlükdə yerləşən Şahdağ yüksəkliyinin "Şah yaylaq" dağının ətəyində, Qusar çayının sahilində yerləşir.
Kəndin 130 nəfər əhalisi 26 evdə yaşayır. Kəndin sakinləri ləzgilər, adi dağ həyatı yaşayırlar. Əhali ev təsərrüfatı ilə, quşçuluq, iri və xırda buynuzlu heyvandarlıqla məşğul olurlar. Yayda sürülərini "Şah Yaylaq" və "Şah Nabat" kimi yüksək dağ otlaqlarına sürürlər. (Alıntı)

                                 Alıntı
   Bəli, bu dağların qoynundakı gözəl kəndə getmək üçün keçdiyimiz yollar o qədər heyrətamizdir ki, mənzil başında heç bir şey olmasa belə sadəcə bu yollardan keçmək və mənzərənin seyrinə dalmaq bir ömür unudulmaz hisslər buraxır insanda. 


   Hər şey çox çox gözəl idi. Bir tərəfdə yaşıl örtük və daş qayalığın ahəngindən ibarət yüksəklik, digər tərəfdə insanın gözünü qaraldan bir uçurumun dibindəki sıx meşəlik. Bu hündürlüyün gözümü qorxutması, bütün yolu, bir gözü açıq, bir gözü qapalı və dilimdə dualarla keçib, mənzərələrin tam anlamı ilə keyfini çıxara bilməməyimə baxmayaraq, doğurdan da bu səyahət unudulmaz anlar buraxdı məndə. Adrenalin sevənlər  yəqin ki, çox daha böyük zövq alarlar bu gəzintidən. 

                                Alıntı
   Və yolun sonunda hündür qayalıqlardan süzüb gələn şəlalə. Lazaya mütləq gedin. Çox bəyənəcəksiniz.
   Bir sonrakı səyahət Şahdağ Turizm Kompleksinə oldu. Hansı ki, bizim torpaqda tikilib bizim olmayan kompleksə :( 

                                   Alıntı
 
   Bəli, hamıya məlumdur ki, bu kompleks daha çox maddi cəhətdən yüksək olan təbəqənin nümayəndələrinə və xarici turistlərə xidmət göstərir. "Şahdağ" əsas olaraq xizək sürmə mərkəzi olduğu üçün əsl sezonu da qışda başlayır. Və hündürlükdə yerləşdiyi üçün ora maşınla gedib qayıtmaq o qədər də rahat olmur. Getdinsə məcbur oteldə qalmalısan və qaldınsa bir çamadan pulun olmalıdır😊. Çünki burada hər şey çox bahadır. 


   Nə isə yoxsul ədəbiyyatına son verib, başlayıram Şahdağın gözəlliklərini saymağa. Burada sizi dağların düz təpəsinə bütün gözəllikləri seyr edə-edə çıxaran kanatlar var. Bu kanatlarda yuxarıya doğru qalxdıqca ayaqlarının altındakı yamyaşıl təpəliklər və hətta o yaşıllıqda bəzən gözünüzə dəyən bir  sürü bəyaz qoyun topası sizə gözəl duyğular bəxş edəcək. 


   Hündürlüyə çıxdıqdan sonra isə sanki bütün dünya ayaqlarının altında qalacaq. Cəsarətin və pulun varsa paraşütlə xüsusi müəllimin müşaiyəti altında mavi səmanın ağuşunda quş kimi süzərək yerdəkilərə sözün əsl mənası ilə yuxarıdan aşağı baxa bilərsən, yoxdursa bizim kimi aşağıdan uçanı izləyib özünü onun yerində təsəvvür də edə bilərsən😊.


   Sonra 20 qəpiklik 3-ü 1-də Nescafeni 5 manata alaraq dağların zirvəsindən gözəl mənzərələri seyr edə-edə içə bilərsən😑. Qəhvə xəstəsi olduğumu bilən can yoldaşım gözəl bir jest olaraq həmin qəhvədən sifariş edib mənə bir sürpriz elədi həmin gün. Bilsəm qəti razı olmazdım. Çünki bu bilə-bilə aldadılmaqdır. Amma nə isə... Nə yalan söyləyim normalda bu tərz qəhvələri sevməsəm də dağın başında ləzzət etdi😊. 

   Buralara qışda gəlmək bizə nəsib olarmı bilmirəm. Siz gəlsəniz kanatla çıxdığınız bu yolu xizəklə sürüşərək düşə bilərsiniz. Biz isə elə çıxdığımız kimi kanatla enərək vidalaşdıq "Şahdağ"la. 

   Bu həftəlik də bu qədər. Növbəti həftə son gəzintimizi anlatan son səyahət yazısı ilə bu mövzuya əlvida deyəcəyik. O vaxta qədər sağ və salamat qalın, canlarım💓.

PS: Telefonumdakı şəkillərin hamısı qeyd etdiyim məkanları tam şəkildə əks etdirmədiyi üçün bəzi şəkilləri internetdən götürəsi oldum.